EUROPARLEMENTARIER PLOOIJ: NEDERLANDSE PARLEMENT ONTWIJKT PRIVACYVRAGEN
Een liberaal hecht aan vrijheid. De overheid moet hem met rust laten, ook in zijn privacy. Maar diezelfde overheid moet de vrijheid van de liberalen verdedigen, ook met een 'mondiale oorlog tegen het terrorisme', met afluisteren. Europarlementariër Elly Plooij van de VVD spreekt zich uit over haar twijfels, over de oogkleppen van het Nederlandse parlement en over afluisteren van de EU
en haarzelf door Washington.
Netkwesties sprak met mevrouw Plooij na
de door haar verrichte opening van de World-Information
Exhibition, die nog tot 15 december 2002 te bezichtigen is in de Oude Kerk
in Amsterdam-Centrum. Op 6 en 7 december vindt in het kader hiervan een belangrijke
conferentie plaats in De Balie te Amsterdam.
Er ligt een Deens voorstel voor opslag van verkeersgegevens van onder meer
telefonie en e-mail. Hoe staat het daarmee?
Plooij: 'De Denen hebben een inventarisatie gedaan hoe lang iedereen nu opslaat
en ook hebben ze gevraagd wat de staten wenselijk zouden vinden. Twee jaar geleden
deden de Belgen een voorstel om dat te harmoniseren. De Britten waren mordicus
tegen, want die slaan verkeersgegevens al voor zeven jaar op en willen dat zo
houden. Maar in Nederland mag je enkel opslaan zo lang het voor de telefoonrekening nodig is, of als de rechter-commissaris gegevens opeist.'
Wat is uw mening?
'De huidige situatie in Nederland is ook mijn uitgangspunt. Volgens mij is
de inventarisatie in gang gezet om tot langduriger opslag te kunnen komen dan
commercieel nodig is. Maar stel dat er een besluit noodzakelijk wordt voor langere
opslag. Dan is mijn belangrijkste vraag is: hoe controleer je de toegang tot die
gegevens? Wie mogen daarin snuffelen en is het parlement daar steeds van op de
hoogte.'
Is dat in de hand te houden en perfect te beveiligen? Het wordt snel duidelijk dat mevrouw Plooij, die Amerika dwarszit met Echelon, steeds met een vriendje in Parijs belt...
'De toegang en controle vormen grote problemen. Zolang die niet zijn opgelost, vind ik: beperk de opslag van verkeersgegevens. Je moet ook wetgeving hebben voor
controle op het gebruik die Europees is. Criminaliteit en terrorisme zijn internationaal
georganiseerd.'
Dus de Spaanse politie moet bij een verkeersovertreding van een Nederlander straks even kunnen kijken hoe diegene e-mailt?
'Dat wil ik nu juist voorkomen, ik vind grensoverschrijdende toegang niet nodig. Er is een belangrijke taak voor Europol die grensoverschrijdende bevoegdheden heeft. Je moet wel internationaal kunnen speuren, maar de Griekse politie moet niet in Nederlandse databanken kunnen komen.
Maar het is momenteel wel zo dat Duitse inlichtingendiensten die Nederlanders
afluisteren hun bevindingen kunnen doorspelen naar Justitie in Nederland, terwijl
er hier geen toestemming is van de rechter-commissaris om die persoon af te luisteren.'
Welke discussies voert u met politici in Den Haag over dit onderwerp?
'Nauwelijks. Ik vind dat Nederlandse politici weglopen voor dit belangrijke
onderwerp. Geen politieke partij heeft interesse voor ICT, laat staan voor de
gevolgen ervan. Onze kenniseconomie gaat er nu aan, ook geld voor biotechnologie ging naar spooraanleg.'
En uw VVD-collega's dan?
'...Daar komt natuurlijk bij dat er nogal verwarring is in de Tweede Kamer momenteel, bij alle partijen. Ze gaan weer richting verkiezingen en daarin speelt privacy geen rol van betekenis. Ik had hierover goed contact met Atze Nicola (VVD) maar hij werd staatssecretaris. Voor er nieuwe mensen met kennis waren, was het kabinet al weer demissionair.'
De VVD staat voor vrijheid maar ook voor Amerika. Een dilemma?
'In het Europees parlement diende de liberale fractie, waar behalve de VVD
ook D66 toe behoort, als enige een amendement dat gericht was tegen het voorstel
voor opslag van verkeersgegevens. Ik weet niet precies hoe de VVD-fractie in Den Haag daar nu tegenover staat. Overigens is de VVD traditioneel niet zozeer voor Amerika, maar voor de Nato...En ja, dat is ook Amerika.'
Een moeilijk verhaal voor u?
'Ja, dat vind ik heel moeilijk.'
Maar wat wordt de uitkomst?
'Ik denk in elk geval dat privacy hoger op de agenda moet komen. Maar wat
Nederland betreft spreek je dan over de periode na de verkiezingen en je moet
de nieuwe verhoudingen afwachten.'
Heeft u enig idee hoe er meer aandacht voor kan komen?
'Dat kan vooral door duidelijke voorbeelden te stellen, vooral door maatschappijen
als Taiwan en Singapore te tonen waar privacy heel gering is. Het blijft erg moeilijk om privacy te concretiseren.'
Maar wat betreft die verkeersgegevens, zou u het erg vinden als die bekend werden, bij de politie, of openbaar door een lek?
'Ja, dat zou ik heel erg vinden. Laatst werd ik hierover geïnterviewd door Netwerk, maar die hebben dat zodanig verknipt dat het net leek alsof ik pro controle was. Ik begon te zeggen: als je niets te verbergen hebt, is het misschien niet zo erg, maar daar kwam een hele riedel achteraan die eraf geknipt was. Je moet wel de nadere kant zien: dat mensen zich veiliger willen voelen, en zeggen: ik heb niets te verbergen.'
Heeft u iets te verbergen?
'Nee, maar ik wil niet dat mijn privacy wordt aangetast. Toen ik met het onderzoek naar Echelon bezig was, had ik sterk het gevoel te worden afgeluisterd. Dat was bepaald onprettig. Opvallend was dat bij onze reis naar Washington, naar de Europese Commissie-vertegenwoordiging aldaar, het hele e-mail systeem was gestoord.
Onze afspraken met de CIA en zo werden op het laatste moment afgezegd, ook vreemd natuurlijk, maar het idee dat het hele netwerk gestoord raakte, bezorgde me heel onprettige gevoelens. Het duurde maanden, en de oorzaak was niet te traceren voor onze technici.'
Maar ja, er gaat een pijpje van de Europese Commissie Washington naar buiten, of misschien twee of drie, het is wel verleidelijk voor de Amerikanen om af te luisteren of lastig te doen. Of was het toeval?
'Nee, zeker geen toeval. Het was ook nog nooit eerder gebeurd, nu gebeurt het ook niet meer. Dat was in mei 2001.'
Heeft u nog steeds het idee dat alle verkeer met de naam Plooij erin door Echelon wordt afgevangen?
'Nee, dat niet meer, gelukkig niet...'
[PeO, 21-11-2002]
