Internetgebruikers die melding doen van racistische of antisemitische uitlatingen
bij het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI) krijgen regelmatig te horen dat
de organisatie niets kan doen omdat de site waarop de uitspraken staan zich in
de Verenigde Staten bevindt. Maar is dat wel zo?
De uitlatingen vallen "formeel buiten onze jurisdictie", schrijft het MDI in
die gevallen als antwoord opo klachten. Is dat de enige optie? Of kunnen Nederlanders
die vanuit Nederland strafbare feiten plegen op buitenlandse servers niet
aangepakt worden volgens het Nederlandse strafrecht?
Dat kan wel, zegt Tina van der Linden, docente ict en recht aan de Universiteit
Utrecht. "Het Wetboek van Strafrecht is er heel duidelijk over." Letterlijk staat
er in artikel twee van het wetboek: "De Nederlandse strafwet is toepasselijk op
ieder die zich in Nederland aan enig strafbaar feit schuldig maakt."
"De Nederlandse wet kent geen voorschriften voor de plaats waar het strafbare
feit is begaan", aldus Van der Linden. De rechtswetenschap kent verschillende
manieren om de locus delicti te bepalen, maar eigenlijk is het niet nodig om daar
veel tijd aan te besteden. De Hoge Raad heeft namelijk al in 1954 bepaald, vertelt
Van der Linden, dat het mogelijk is om meer dan dan één locus delicti aan te wijzen.
Het is voldoende om te bepalen of Nederland "daargelaten of mede een andere plaats
kan gelden als plaats des misdrijfs", zoals de Hoge Raad het formuleert.
"Nederlanders kunnen wel vervolgd worden voor uitlatingen op buitenlandse
websites", zegt ook Suzette Bronkhorst, medeoprichtster van het Meldpunt
(MDI), dat gemiddeld 800 tot 1.000 meldingen per jaar krijgt. "Maar er is een
verschil tussen strafbaar en haalbaar."
"De identiteit van degenen die die uitlatingen doen is vaak moeilijk te achterhalen",
zegt Bronkhorst. Ze maken gebruik van pseudoniemen. Bovendien zijn internetaanbieders
in Nederland niet in alle gevallen verplicht om de naam- en adresgegevens van
klanten aan de politie te geven.
In het geval van discussieforums op websites ligt het volgens Bronkhorst nog
moeilijker. "Het ligt eraan waar de site en het discussieforum zich bevinden en
wie de beheerder is." In het geval van de "politiek-incorrecte" discussiesite
Polinco, waar veel racistische
en antisemitische uitlatingen te vinden zijn, is de beheerder een in Amerika woonachtige
Zuid-Afrikaanse, zegt Bronkhorst. Tegen haar kan de Nederlandse justitie niets
doen. Een verzoek om rechtshulp heeft ook weinig zin omdat in de Verenigde Staten
de meeste vormen van racisme niet strafbaar zijn.
Wel kan ze optreden tegen individuele Nederlanders die op het forum van Polinco
strafbare uitlatingen doen. Maar die zijn vaak moeilijk op te sporen, aldus Bronkhorst.
"Soms lukt het wel." De medewerkers van het Meldpunt Discriminatie zijn bedreigd
door iemand die op Polinco postte. "Deze meneer is wel aangepakt. Hij heeft een
schikking getroffen met het openbaar ministerie en een boete betaald."
Tegen verschillende andere posters op Polinco "loopt nog een aangifte", aldus
het Meldpunt. Of de internetgebruikers ook daadwerkelijk vervolgd worden, is afwachten.
Bronkhorst: "Er liggen al 20 dossiers van het meldpunt bij het openbaar ministerie
te rotten."
[MJK, 7-11-2002]
