Xs4all stapt naar de Hoge Raad vanwege spam-overlast. Xs4all hoopt dat ons hoogste rechtscollege een uitspraak van het Hof Amsterdam van juli dit jaar zal vernietigen. Het Hof achtte het ongevraagd zenden van grote hoeveelheden commerci‰le e-mailberichten oftewel spam door direct marketing bureau Ab.Fab aan de abonnees van Xs4all niet onrechtmatig.

Spam vormt zo langzamerhand een re‰le bedreiging van het internet. Op dit moment is ‚‚n op de drie verzonden e-mails een spambericht. Dat aantal zal naar verwachtig in 2005 gestegen zijn tot 50 procent van al het e-mailverkeer. De aantrekkingskracht van spam als marketingmiddel is eenvoudig te verklaren. De kosten zijn laag en de respons is relatief hoog. Als er in ‚‚n keer miljoenen e-mails worden verzonden, hoeft maar een gering percentage te reageren om de campagne tot een succes te maken.

Internet providers hebben last van spam omdat het hun netwerkcapaciteit aantast. Door de veelheid aan berichten dreigt er filevorming op de digitale snelweg. Abonnees ervaren spam bovendien als een hinderlijke inbreuk op hun privacy en geven hun internetprovider daar vaak de schuld van.

Het is dus een goede zaak dat Xs4all zich inzet om de verspreiding van spam tegen te gaan. De juridische weg die zij daarvoor heeft gekozen, is echter niet de juiste.

Het doorzetten van de procedure tegen Ab.Fab is in de eerste plaats onnodig. Deze zomer is een Europese richtlijn aangenomen die het verspreiden van commerci‰le spam grotendeels verbiedt. Vanaf 31 oktober 2003 moeten alle lidstaten verplicht een zogenaamd opt-in stelsel voorschrijven. Dat wil zeggen, dat slechts met voorafgaande toestemming van de abonnee commerci‰le e-mails naar hem verstuurd mogen worden.

Bovendien is een Nederlands verbod op spam onzinnig. Internet is een wereldwijd medium. De meest notoire spammers bevinden zich in het buitenland, en versturen vanaf servers in met name China en Korea. Die zullen zich weinig aantrekken van een verbod van een Nederlandse rechter. Het recht is dan ook een weinig effectieve methode om spam de bestrijden. Beter is het met behulp van technische blokkades spam tegen te gaan. Zo weert Xs4all aan de hand van blacklists bekende spammers.

In de derde plaats betekent winst voor Xs4all verlies voor het internet in het algemeen. Het belangrijkste argument waar Xs4all zich in haar procedure tegen Ab.Fab op beroept, is dat Xs4all als eigenaar van haar internetnetwerk voorwaarden mag stellen aan de toegang daartoe. Xs4all wil op basis van haar eigendomsrecht Ab.Fab en andere spammers uitsluiten van toegang. Xs4all wordt dus XS4SOME. Indien deze vermeende eigendomsrechten worden gehonoreerd, zal dat desastreuze gevolgen hebben voor internetvrijheid en -innovatie.

De kracht van het internet schuilt juist in het gegeven dat het van niemand is. Iedereen kan toegang tot het netwerk krijgen, ongeacht achtergrond, mening of bedoelingen. Internet is een vrije wereld, zonder grenzen, paspoort of autoriteit. De architecten van het internet hebben bewust gekozen voor een open structuur. Het netwerk is 'dom' gehouden, zodat niets of niemand buitengesloten kan worden. Het internet doet wat de gebruikers ervan haar vertellen wat het moet doen. Dat uitgangspunt heeft de geboorte van innovatieve diensten als e-mail mogelijk gemaakt.

Ten slotte is de redenering van de Amsterdamse internetprovider ook onverstandig. Indien juist is dat zij als eigenaar van het netwerk voorwaarden aan toegang daartoe kan stellen, wordt zij daarmee ook verantwoordelijk voor hetgeen zij vervoert. De populaire vergelijking met de postbode die geen 'boodschap aan de boodschap' heeft, gaat dan niet meer op. Als eigenaar van het netwerk zal Xs4all een zorgvuldig deurbeleid moeten voeren. Dat betekent dat zij bijvoorbeeld aansprakelijk kan worden gehouden voor virussen die via de e-mail worden verspreid.

Met het door Xs4all beoogde verbod op spam, dreigt het kind met het spamwater te worden weggespoeld. Het is ironisch dat Xs4all, van oudsher hoeder van een vrij internet, de fundamenten van deze vrijheid dreigt aan te tasten. Laten we hopen dat Xs4all haar zaak verliest.

Christiaan Alberdingk Thijm - 26 september 2002