KINDERPORNODEBAT IN TEKEN VAN 'ATTACHMENTS'
De overheid wil de vervolging van kinderporno strenger aanpakken, de regels moeten veel 'scherper'. Maar wat nou als een ontvanger ongevraagd e-mail met ongewenste porno ontvangst? Door naar de gevangenis of de harde schijf van de pc formatteren?
Een juridisch internet-e-mail dilemma behandelde de Tweede Kamer afgelopen week tijdens het kamerdebat over de aanpassing van de zedelijkheidswetgeving: kinderporno is verboden, ook in e-mail. Maar een argeloze ontvanger weet niet of een bijlage (attachment) verboden content bevat, voordat deze daadwerkelijk gelezen is. Maar op het moment dat de bijlage geopend is, begaat een gebruiker een ernstige misdaad door kinderporno te bekijken en in bezit te hebben. Wat te doen?
Een nogal hypothetische discussie zo lijkt het, maar volgens onder meer D66-kamerlid Boris Dittrich wel degelijk een realistisch probleem. Tijdens het debat opperde Dittrich dat veel computers door meer mensen worden gebruikt. Het is goed mogelijk dat een werknemer een collega zou willen belasten. E-mail zou daartoe, met de wet in de hand, een uitstekend middel.
Dat kinderporno ook ongewenst in de mailbus belandt, bevestigt het Meldpunt Kinderpornografie. Kinderporno spam neemt volgens Het Meldpunt ter Bestrijding van Kinderpornografie 'dramatisch' toe. Het aantal klachten hierover verdubbelde het afgelopen jaar, en maandelijks stijgt de klachtenstroom over spam met kinderporno met 30 procent. Volgens het meldpunt is dit een teken dat kinderpornografie in toenemende mate vercommercialiseert. De mails zouden met name afkomstig zijn uit het voormalig Oostblok.
Feit is dat internet een belangrijke verspreidingsbron van kinderporno is. Na elke aan kinderporno gerelateerde arrestatie in Nederland en daarbuiten komt consequent internet naar voren als distributie- en communicatiekanaal. De FBI arresteerde vorige week 90 personen, nadat de FBI zelf een valse Yahoo-community over kinderporno had opgezet die door duizenden mensen werd bezocht.
Boris Dittrich wierp de steen in het water over lastige bewijsbare kwestie van porno in de mailbus: 'Lokt het niet allerlei lastige bewijsrechtelijke situaties uit? Word je gedwongen je onschuld aan te tonen? Stel, dat je de afbeelding onmiddellijk na ontvangst vernietigt, dan ben je wel even bezitter geweest, maar ben je dan strafbaar of niet? Ik meen dat dit misbruik in de hand werkt omdat vaak meerdere mensen op een computer werken.'
Volgens minister Bank Korthals Altes van Justitie moeten attachments met kinderporno - ook die ongevraagd worden ontvangen- direct worden gewist. Ontvangers mogen het mailtje wel even snel openen, omdat nu eenmaal niet verboden kan worden dat iemand zijn mail leest. Wie de mail niet direct verwijdert is echter gewoon strafbaar, volgens de minister is technisch prima uit te zoeken of een mailtje en bijbehorende attachment geopend zijn.
'Het OM zal dan moeten bewijzen dat het stuk wel degelijk ingezien is en dat het daarna niet gewist is', aldus de minister, 'Volgens mij kun je gemakkelijk zien of de bijlage geopend is. Als dit het geval is, mag je ervan uitgaan dat men er kennis van genomen heeft. Op dat moment had het stuk gewist moeten zijn.'
Boris Dittrich wilde nog meer verduidelijking: 'Degene die zegt dat het bekeken is maar er verder niets mee gedaan heeft, is fout omdat hij het had moeten wissen. Er is dus een soort verplichting tot wissen van dat materiaal?' De minister: 'Jawel.'
Een duidelijk standpunt van Korthals-Altes: iedereen is verplicht om geziene e-mail met kinderporno direct te wissen, wie dat niet doet is in principe strafbaar.
Dat is een duidelijk standpunt, maar volgens Wilfred Steenbruggen, verbonden als juridisch onderzoeker aan het Instituut voor Informatierecht wellicht lastig om te bewijzen. 'Het is afwachten hoe een rechter een dergelijke uitspraak zal interpreteren. Iemand die de afbeeldingen in een andere map zet, zal zeker aangepakt worden, maar het wordt al lastig als het e-mail programma bijlages automatisch in een andere map zet. Het streven van het OM zal zijn om te bewijzen bewijzen dat dit verplaatsen met een bepaalde intentie gebeurd is.'
Verhalen
Tegen geschreven kinderpornoverhalen komt geen speciaal verbod. Christelijke partijen drongen hier op aan, niet zozeer vanwege het lezen ervan door volwassenen, maar met in het achterhoofd publicaties voor jongeren. De SGP hoopte op een verbod op geschreven 'kinderporno verhalen' omdat de soms vuige verhalen in bladen als Break-Out dan verboden kunnen worden. De leeftijd voor wat onder kinderporno valt, stijgt immers van van 16 naar 18 jaar. Alle seksueel of erotisch getinte verhalen waarin personen van onder de 18 jaar voorkomen zouden dan strafbaar zijn omdat ze wettelijk onder de nieuwe wetgeving vallen.
'Virtuele kinderporno', gephotoshopte maaksels waarbij geen slachtoffers gevallen zijn, worden wel verboden. Het moet strafbaar worden omdat, zo menen de Kamerleden, daar de grens tussen virtueel en werkelijk gradueel en nie absoluut is. Ook zouden voor bijvoorbeeld schilderijen met dit soort thema's wel eens echte modellen gebruikt kunnen worden.
Virtuele kinderporno is juridisch een heikel punt. Hoe ziek ook, het is een 'victimless crime', een misdaad zonder slachtoffers of benadeelden. De politie mag op basis van het aantreffen of traceren van virtuele kinderporno een huiszoeking doen en pc's in beslag nemen om naar echte kinderporno te kunnen zoeken. Het criterium is wel dat de virtuele porno 'levensecht' moet zijn, maar schilderijen en tekeningen vallen volgens het kamerdebat ook onder de virtuele noemer.
Korthals-Altes denkt dat de voorgestelde aanpassingen nog voor de verkiezingen tot wet verheven kunnen worden.
Zie ook:
Het Emailgeheim op de werkplek, mr L.F. Asscher & mr drs W.A.M. Steenbruggen en
Dossier Kinderporno van het NRC Handelsblad.
[AW, 21 maart 2002]
