ADSL: WAAR LIGT DE GRENS?
Het gebruik van ADSL heeft het afgelopen jaar ook in Nederland een flinke vlucht genomen, maar het aantal huishoudens dat kan worden aangesloten, is maar beperkt. Wanneer wordt de grens bereikt? Schattingen hierover lopen sterk uiteen.
ADSL is populair. Volgens de site Providerenquete.nl van Paul van Zwieten blijkt dat ADSL beduidend betere internettoegang oplevert dan met een inbel- of kabelabonnement. ADSL-gebruikers waarderen de kwaliteit van hun verbinding met het gemiddeld rapportcijfer 8.4. Bij inbel en kabel liggen de cijfers op 7.6 en 6.4.
Maar ADSL is niet zaligmakend. Telecombedrijf Vipe in Den Haag becijferde vorige maand dat ongeveer een half miljoen aansluitingen via ADSL kan gaan, ongeveer 7 procent van de huishoudens.
Vipe noemt twee technische beperkingen van ADSL. Allereerst zou de dekkingsgraad maximaal 70 procent zijn, omdat bij ADSL de kabellengte gelimiteerd is. Het tweede punt is dat ADSL vanwege zijn grotere bandbreedte storing kan veroorzaken bij de andere lijnen in dezelfde kabel. Dit verschijnsel heet 'overspraak'. Om deze overspraak te voorkomen zou maar hooguit 10 procent van de lijnen in een telefoonkabel van ADSL gebruik kunnen maken.
Het telecombedrijf concludeert dat internetaanbieders meer aandacht zouden moeten geven aan inbelabonnementen, omdat deze markt het grootst is en deze vorm van internetten nog jaren zal blijven. Uit cijfers blijkt inderdaad dat breedband-internet het nog steeds aflegt tegen inbelverbindingen.
Ghislaine Werner, woordvoerster van Planet Internet, noemt enkele cijfers: 'Wij hebben momenteel 630.000 klanten. Daarvan hebben er 77.000 een ADSL-aansluiting, 22.000 aanvragen zijn in behandeling. Dat laatste cijfer is wat hoger dan normaal vanwege onze reclamecampagne in september.'
Een kwestie van toeval
Hans Leemans van de Nederlandse Vereniging van Internetproviders (NLIP) beaamt dat het aantal ADSL-aansluitingen gelimiteerd is: 'Of iemand wel of niet kan worden aangesloten hangt af van de verbinding naar de dichtstbijzijnde telefooncentrale. Elke local loop kan maar een paar ADSL-lijnen aan, anders krijg je overspraak.'
Welke regio's hebben de meeste capaciteit? Leemans: 'Algemene vuistregels gaan niet op. Je kunt niet zonder meer stellen dat er op het platteland minder capaciteit is dan in stedelijke gebieden, omdat ze verder van een centrale zitten of zo. Of een telefoonkabel voldoende capaciteit biedt, is een kwestie van toeval.'
Wel ligt het plafond hoger dan Vipe berekende, zo meent Leemans: 'Volgens niet-gepubliceerde berekeningen ligt de limiet ergens tussen de 10 en 30 procent. Waarschijnlijk is een nog hoger percentage haalbaar, maar daarvoor moet KPN analyses uitvoeren om spectraalvervuiling binnen kabelbundels uit te sluiten. Op dit moment doet KPN niets aan eventuele uitbreiding van de capaciteit.'
Capaciteit telefoonkabels
Volgens simulatieberekeningen van KNP Research zou maximaal 1 op de 15 lijnen - dus wel die bijna 7 procent - in een kabel geschikt zijn voor breedbandtoepassingen. Maar volgens TNO Fysisch en Elektronisch Laboratorium is die limiet eerder een 'marktkeuze' dan een fysieke beperking.
In opdracht van de Opta voerde TNO eind vorig jaar onderzoek uit naar de ADSL-capaciteit van telefoonkabels. De onderzoeksorganisatie concludeerde (pdf) dat er waarschijnlijk wel meer breedbandlijnen per kabel mogelijk zijn.
Ter vergelijking: Duitsland en Denemarken stellen geen beperkingen aan het aantal breedbandlijnen per telefoonkabel. Beide landen vinden dit te gecompliceerd en bovendien afhankelijk van te veel verschillende factoren. De Amerikaanse FCC erkent wel dat de ADSL-capaciteit beperkt is, maar verwacht dat het nog lang duurt voordat de grens is bereikt.
Oostenrijk werkt wel met harde limieten. Telecom Austria stelt de limiet op 30 procent voor gemengde xDSL-technieken, 50 procent voor ADSL als enige techniek en 40 procent voor HDSL. Ook Groot-Brittannië beperkt het aantal breedbandlijnen, maar de criteria zijn veel ingewikkelder dan in Oostenrijk.
Concurrentie
Wat als de limiet is bereikt? Leemans hoopt dat de Opta (Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit) het plafond kan openbreken: 'Enkele jaren geleden deed zich een vergelijkbare situatie voor met huurlijnen. De Opta heeft toen met succes de KPN onder druk gezet om de capaciteit te vergroten. Inmiddels is de Opta ook deze zaak aan het bestuderen. Het is heel goed mogelijk dat KPN straks gedwongen wordt om voor extra ADSL-capaciteit te zorgen. Maar zelfs dan zullen we die 100 procent waarschijnlijk nooit halen.'
Blijft de vraag hoe de beschikbare ADSL-aansluitingen moeten worden verdeeld, zodra er schaarste ontstaat. Hebben Planet Internet, Xs4all en HCCnet als KPN-dochters een streepje voor op de concurrentie? Leemans durft er weinig over te zeggen: 'Tot op heden zijn er nog geen problemen geweest bij het toewijzen van ADSL-aansluitingen aan providers, maar deze vraag leeft inderdaad al bij andere providers.'
KPN heeft een behoorlijke concurrentie, zoals van BBned, Versatel en BabyXL. Providers kunnen voor een van deze aanbieders kiezen om hun abonnees aan ADSL te helpen. KPN heeft al een behoorlijk deel van het telefoonnet opengesteld voor deze breedband-aanbieders. Het aantal wijkcentrales waar andere aanbieders eigen apparatuur kunnen plaatsen, passeerde eerder dit jaar de duizend.
De openstelling voor andere aanbieders gaat nog niet vlekkeloos. Afgelopen zomer kwam het tot een geschil tussen KPN en BabyXL, waarbij de Opta bemiddelend moest optreden. BabyXL klaagde over onduidelijke tarieven voor plaatsing van zijn apparatuur in de centrales. De Opta was het daarmee eens en gebood KPN om binnen acht weken met nieuwe facturen te komen.
Ondertussen legde Cistron al het loodje met ADSL, als gevolg van al te enthousiast investeren in eigen verbindingen via KPN-centrales en de te hoge rekeningen daarvoor van KPN Telecom.
[WZ, 15 november 2001]
