DUBIEUZE FILTERS VOOR KENNISNET
Scholen krijgen van het ministerie van Onderwijs dit jaar 20 gulden per leerling extra. Het geld is bedoeld voor ict-toepassingen. De besteding is vrij, maar het ministerie benadrukt in een persbericht dat scholen het geld kunnen gebruiken om de internettoegang te beveiligen.
Deze totaal 60 miljoen gulden is beschikbaar gekomen nadat het ministerie besloot om geen centraal filter voor Kennisnet te maken, legt woordvoerder Hanneke Kulik uit:
'Dat waren we eigenlijk wel van plan, maar we kwamen erachter dat dat in strijd met de vrijheid van meningsuiting zou zijn. De overheid mag de toegang tot informatie niet beperken. Het geld dat voor dat filtersysteem was uitgetrokken mogen scholen nu zelf besteden.'
Op een speciale site van Kennisnet, veilig.kennisnet.nl wordt een aantal leveranciers aangeraden. Filternet (van de EO), Kabelfoon en Solcon leveren het filterprogramma X Stop. Surfcontrol is het moederbedrijf van Cyber Patrol, een van de oudste internetfilters.
X Stop en Surfcontrol zijn volgens onderzoeken van de Amerikaanse jongerenorganisatie Peacefire niet erg betrouwbaar. Peacefire slaagde er begin 2000 in om de zwarte lijst met URL's van X Stop te kraken. In de categorie 'obsceen' bleken talloze websites binnen het .edu domein (bedoeld voor het onderwijs) geblokkeerd te worden die geen porno of geweld bevatten. Tot de geblokkeerde sites behoorde bijvoorbeeld de homepage van David Matthew Magness die studeert aan de universiteit van Texas. De site bevat wat foto's van Magness, informatie over programmeren en links naar zijn favoriete sites (Slashdot en Dilbert). Ook de homepage van L. Lauray van Indiana University werd geblokkeerd. Vermoedelijk omdat de site de woorden 'pimp' en 'beautiful women' bevat. De site bevat echter geen naaktfoto's, enkel foto's van actrices en modellen.
Uit een eerder onderzoek van het Censorware Project, een Amerikaanse organisatie die net als Peacefire filters test, bleek dat X Stop verschillende sites over de vrijheid van meningsuiting, de rechtspositie van homoseksuelen en AIDS blokkeerde.
Ook Cyber Patrol discrimineert homoseksuelen. Volgens het rapport Access Denied van de Amerikaanse homorechtenbeweging Glaad blokkeerde Cyber Patrol in 2000 in de virtuele stad GeoCities de hele wijk West Hollywood, een verzamelplaats voor homepages van homo's en lesbiennes.
Veel bedrijven die filtersoftware maken hebben een duidelijke politieke agenda, concluderen Peacefire, Glaad en het Censorware Project in verschillende onderzoeken. Sites met informatie over homoseksualiteit, mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting worden opvallend vaak geblokkeerd, evenals sites van linkse politieke organisaties en vakbonden.
Sites van rechtse groeperingen en sites over wapens worden doorgaans niet geblokkeerd.
Wat filterprogramma's precies blokkeren, is niet openbaar. De producenten houden de lijsten met URL's en trefwoorden geheim omdat ze die als concurrentiegevoelige informatie beschouwen. De beveiliging kraken en de inhoud van de zwarte lijsten openbaar maken is strafbaar volgens Amerikaanse wetgeving over elektronisch auteursrecht.
Dat sommige filterprogramma's een geheime agenda hebben, gelooft men bij Kennisnet niet, zegt onderwijswoordvoerder Kulik. Dat filters soms sites blokkeren die eigenlijk toegankelijk moeten zijn, is het ministerie van Onderwijs bekend:
'Als een site ten onrechte geblokkeerd wordt, komt dat altijd boven water. Leerlingen en leraren kunnen vragen of de site toegankelijk kan worden gemaakt', aldus Kulik. 'De verantwoordelijkheid ligt bij de scholen. Zij moeten zelf in de gaten houden of filters geen gekke dingen doen.'
[MJK, 15 november 2001]
