Tehelka is een lastig te vertalen woord. Het betekent zoiets als tumult, paniek of oproer. Journalisten die dat woord als naam gebruiken voor hun website moeten ongetwijfeld grote ambities hebben. En die naam is geen loze belofte gebleken: de regering wankelde toen Tehelka.com onthulde hoe gemakkelijk politici konden worden omgekocht.

Acht maanden hadden de journalisten aan hun onthulling gewerkt. Ze deden zich voor als vertegenwoordigers van een denkbeeldige Britse firma en kochten verschillende ministers, partijleiders, ambtenaren, legerfunctionarissen en zakenlui om in ruil voor belangrijke documenten en contacten.

Ze gebruikten een verborgen camera om de omkooppraktijken vast te leggen en schroomden niet om zelfs prostituées in te huren. Kosten van de hele operatie: 24.000 dollar aan smeergeld. Het resultaat: een videotape met 4,5 uur pikante beelden - pikant in meer dan één opzicht.

Afgelopen maart plaatste Tehelka.com fragmenten van de video op zijn site. Televisiezenders namen de beelden over, waarna een schokgolf door India ging. Binnen een week waren zes ministers opgestapt, waaronder George Fernandes van Defensie en Bangaru Laxman, voorzitter van de regerende Bharatiya Janata-partij (BJP).

Het was niet de eerste onthulling van Tehelka.com. Behalve de politiek is ook de cricketwereld in India doordrenkt van corruptie, zo bleek vorig jaar. Met behulp van een voormalige cricketspeler en verborgen camera's toonde de nieuwssite aan dat uitslagen van veel cricketwedstrijden al van te voren vast stonden. Na deze primeur nam de politie het onderzoek over. De impact reikte tot ver over de grenzen: wereldwijd gingen stemmen op om de cricketwereld te zuiveren.

Omkoping of smeergeld?

Opvallend is dat het bij de meeste omgekochte politici slechts om een paar honderd of een paar duizend gulden ging. Waarom nemen vooraanstaande functionarissen zulke grote risico's voor zulke bescheiden bedragen? Het antwoord is waarschijnlijk dat het hier meer om smeergeld gaat dan om omkoping. De meeste Aziatische culturen zien geld als een aanvaardbaar hulpmiddel om sociale contacten te onderhouden: ik doe iets voor jou, jij doet iets terug voor mij.

Dat ook politici in India dit spel op grote schaal meespeelden, was al jaren een publiek geheim. Veel kiezers gedoogden deze corruptie. Op zich bracht Tehelka.com dus weinig nieuws, maar dat bij dit omkoopschandaal ook de nationale veiligheid risico's had gelopen, ging de meeste Indiërs veel te ver. Woedende reacties waren het gevolg en de regering wankelde.

Of de corruptie nu in één klap uit de wereld is, is nog maar de vraag. Wel is zeker dat het politieke landschap van India ingrijpend is veranderd. Vooral de BJP liet zich, in tegenstelling tot andere politieke partijen, altijd voorstaan op eerlijkheid en integriteit. Die reputatie ligt nu in scherven.

De onthulling heeft ook persoonlijke gevolgen voor Tarun Tejpal, oprichter en hoofdredacteur van Tehelka.com. Via de site zijn talloze complimenten binnengekomen, maar ook dreigementen. Tejpal wordt nu permanent door de politie bewaakt, zelfs tijdens vakanties - een unicum voor een internetondernemer annex journalist.

Potsierlijk zijn de argumenten waarmee de politie tot deze bewaking overging. Snode Pakistaanse geheime agenten zouden van plan zijn om Tejpal en zijn familie uit de weg te ruimen en de BJP de moord in de schoenen te schuiven. Critici menen echter dat de Indiase regering zich met dit gerucht bij voorbaat een alibi probeert te verschaffen, voor het geval dat Tejpal toch iets zou overkomen.

Ondertussen is de regering wel op een andere manier bezig Tejpal aan te pakken: via de rechter. De onthulling van Tehelka.com had namelijk niet alleen politieke, maar ook economische gevolgen. Door het schandaal stortte de effectenbeurs volledig in. De beschuldiging luidt dat het Tejpal vooral hierom te doen is geweest. Vraag is wel hoe de regering dit denkt te kunnen bewijzen.

Ook is Tejpal aangeklaagd vanwege het feit dat hij prostituées inhuurde om legerofficieren te compromitteren. Deze aanklacht lijkt een stuk kansrijker. Tejpal heeft zelf al toegegeven dat dergelijke 'onderzoeksmethoden' op het randje zijn.

Financiering

Al met al heeft Tehelka.com uitstekende journalistiek bedreven, maar of Tejpal een goede internetondernemer is geweest, moet nog blijken. De site worstelt met dezelfde problemen als elke 'dotcom'. Tehelka.com was opgericht met 750.000 dollar aan startkapitaal, maar het geld is nu bijna op. Sinds de onthullingen is het aantal bezoekers aan de site weliswaar vertienvoudigd, maar voor investeerders is het niet aantrekkelijker geworden om in deze site geld te stoppen. Weinig ondernemers zullen graag worden geassocieerd met politieke corruptie.

Tejpal overweegt daarom een stap terug naar de traditionele media: betaalde abonnementen. Of een betaalde nieuwssite een lang leven is beschoren, is twijfelachtig, maar Tehelka.com is in ieder geval mateloos populair onder de Indiase bevolking. Iemand bood Tejpal spontaan een aanzienlijk deel van zijn pensioen aan om de site in leven te houden. De twee razende reporters die de corruptie aan het licht hadden gebracht, werden zelfs op straat door onbekenden gekust. Weinig journalisten zullen dit ooit in hun leven meemaken.

[WZ, 1 november 2001]