OOK ITALIAANSE WEBSITES ONDER DRUK
De Turkse president Sezer heeft deze week zijn veto uitgesproken over het wetsvoorstel dat de overheid grote invloed geeft op persoonlijke homepages in Turkije. Ondertussen is ook in Italië alle hens aan dek vanwege een vergelijkbare wet die de vrijheid van meningsuiting via internet aan banden legt. De Italiaanse journalistenorganisatie zou achter de nieuwe wet staan.
Turkse webpublicisten kunnen opgelucht ademhalen. Er bestaat een goede kans dat de nieuwe wet, die goedkeuring vereist voor alle vormen van elektronische publiceren, het niet gaat halen. President Sezer heeft zijn veto uitgesproken omdat hij de wet niet democratisch vindt.
Het parlement had het wetsvoorstel al afgezwakt. De verplichte goedkeuring van de lokale overheid om een website op te zetten was al afgevallen. Ook hoefden eigenaren van websites niet meer dagelijks hun pagina's in geprinte vorm in te leveren. Deze aanpassingen gingen Sezer echter niet ver genoeg. Hij wees het voorstel af en wil nu aparte wetgeving voor internet.
Dit betekent dat het parlement zich opnieuw over de wet zal moeten buigen. Wordt deze wederom goedgekeurd, dan moet president Sezer de wet wel ondertekenen. Het enige dat de president nog rest, is dat hij de zaak aanhangig maakt bij het constitutionele hof. Deze kan de wet alsnog nietig verklaren.
Sezer heeft al vaker wetsvoorstellen verworpen. Hij heeft een goede naam als het om democratie en de rechtsstaat gaat. Ook Europese belangen zullen vermoedelijk hebben meegespeeld in zijn besluit. Turkije is kandidaat-lid van de Europese Unie en doet er alles aan om zijn democratische imago op te poetsen.
Italië
Behalve in Spanje en Turkije waart het censuurvirus ook elders in Zuid-Europa rond. De Italiaanse overheid heeft op 7 maart, op de valreep voor de verkiezingen, de gewijzigde wet Nuove norme sull’editoria e sui prodotti editoriali e modifiche alla legge 5 agosto 1981, in de volksmond ook wel Legge 62/2001, aangenomen. De wijziging was een hamerstuk; bijna alle politieke partijen stemden voor.
Legge 62/2001 heeft enorme gevolgen voor internet. Een oude Italiaanse perswet uit 1948 schreef al voor dat iedereen die informatie publiceert lid moet zijn van de Ordine dei Giornalisti (ODG), de Italiaanse vakorganisatie voor journalisten. Deze bond heeft daarmee in feite de gehele gedrukte pers in handen. Legge 62/2001 doet niets anders dan de toch al krachtige ODG-lobby nog verder uitbreiden naar internet.
De wet beschouwt websites die 'regelmatig' informatie publiceren als een onderdeel van de pers. Dat heeft tot gevolg dat de sites zich verplicht moeten laten registreren en belasting moeten betalen. Ze moeten bovendien een professionele journalist aanstellen, die de eindverantwoordelijkheid voor alle informatie op de site krijgt.
Ook websites die 'onregelmatig' informatie publiceren hebben met Legge 62/2001 te maken. Deze sites moeten naam en adres van hun 'redacteuren' en van hun servers bekendmaken. Wie zich hier niet aan houdt, riskeert forse geldboetes en een gevangenisstraf van twee jaar.
Felle protesten
Sinds Legge 62/2001 is goedgekeurd gaat er een golf van protest over het Italiaanse deel van internet. Actievoerders vergelijken de nieuwe wet met de situatie in China, waar de overheid vergaande invloed heeft op alle websites. Ze hebben bijna alle Italiaanse nieuwsgroepen overspoeld en internetters opgeroepen te protesteren tegen de aanpassing. Een actiegroep met de welluidende naam Operazione Snail eMail heeft plannen voor een e-mailbombardement.
Het bombardement is niet zozeer tegen de overheid gericht, maar vooral tegen de professionele media. Matteo Anniballi, staflid van Operazione Snail eMail, legt uit waarom: 'De professionele journalisten beschermen hun onrechtmatige monopolie door alle concurrentie op internet de kop in te drukken. Deze wet betekent het einde van duizenden websites en kranten die niet worden gecontroleerd door de ODG.'
Italië blijkt overigens niet het enige land waar de pers veel macht heeft. Anniballi vertelt: 'Ook Griekenland en Portugal hebben een journalistenbond waar je verplicht lid van moet zijn als je regelmatig publiceert. Italië, Griekenland en Portugal: drie voormalig dictatoriale landen...'.
Operazione Snail eMail heeft nog meer bezwaren tegen de wet: 'Legge 62/2001 is in strijd met Artikel 21 van de Italiaanse grondwet, die de vrijheid van meningsuiting vastlegt. Voor mensen die er politiek onwelgevallige ideeën op na houden wordt het nu moeilijker om die te uiten. Ook worden Italiaanse providers nu geconfronteerd met extra kosten, die hun buitenlandse concurrenten niet hoeven te maken.'
Enkele journalistieke nieuwssites hebben openlijk partij gekozen voor de actievoerders. De ICT-site Punto Informatico is een online handtekeningenactie begonnen. Ruim 53.000 internetgebruikers hebben inmiddels de petitie getekend.
Voorlopige alternatieven
Inmiddels heeft Italië een nieuwe regering, die nog niet heeft gereageerd op deze acties. Volgens Punto Informatico hebben veel webmasters besloten om voorlopig hun site niet meer regelmatig, maar met onregelmatige tussenpozen te verversen. Ze hopen hiermee de verplichte aanstelling van een professionele journalist te omzeilen.
In principe biedt internet nog een alternatief, namelijk het publiceren via buitenlandse servers. Maar Legge 62/2001 heeft ook deze vluchtroute gebarricadeerd. De wet verstaat onder 'Italiaanse website' namelijk elke website met content die 'in Italië is gemaakt' of 'naar Italië wordt verzonden'. Onder dat laatste valt zo ongeveer heel internet.
