De zelfvernietigende kenniseconomie van D66
D66 zit nog in de regering. Een 2700-koppige jury vond uiteindelijk met meerderheid van stemmen dat de coalitie niet mocht scheuren. Over een tijdje weten zij ook zelf dat de dag de geschiedenis zal ingaan als een klassiek voorbeeld van een Pyrrusoverwinning.
En ook als een mooi voorbeeld van een zelfverwijzend congres. Laat mij eerst het begrip 'zelfverwijzing' uitleggen aan de hand van Douglas Hofstadters boek Metamagische thema's. Een voorbeeld van een zelfverwijzende zin is de volgende zin: 'Deze zin bevat vijf woorden'. De Zangeres Zonder Naam is een zelfverwijzende naam. Een uitspraak als 'ik lieg' leent zich om over na te denken; het is een mooi geval van een opmerking die zichzelf vernietigt.
Wat is er nu zelfverwijzend - of zelfvernietigend - aan het gedrag van D66 de laatste weken? De feiten kort op een rij.
- De Eerste-Kamerfractie van de PvdA is vóór de gekozen burgemeester;
- De Eerste-Kamerfractie van de PvdA vindt de voorbereiding van D66 echter onvoldoende. De wijze waarop de verkiezingen moeten worden georganiseerd zijn te weinig uitgewerkt. Er wordt gevraagd om een degelijker voorbereiding. De degelijkheid kan niet overtuigend worden gegeven.
- Het voorstel haalt geen tweederde meerderheid in de Eerste Kamer.
- Thom de Graaf is heel verdrietig.
- Thom de Graaf treedt af en we hebben een ministerscrisis.
- D66 gaat nieuwe coalitiegesprekken aan en behaalt oude resultaten.
- Het D66-congres mag over een paar dagen eerlijk stemmen - one man one vote, zo Lousewieste van der Laan nog - of D66 doorgaat met zijn spek-en-bonenrol. Pechtold - had een mooie zelfverwijzende naam kunnen zijn - wordt nieuwe minister. Het D66-congres wordt slordig georganiseerd, hierover later meer.
- Een slordig georganiseerde verkiezing op het congres stemt vervolgens over een crisis die ontstaan was omdat er slordig georganiseerde verkiezingen waren gepresenteerd.
- U kent de uitslag. D66 blijft zitten na het Haagse Congres van de Aangekondigde Dood. Een paar uur later zou Johannes Paulus II het aardse leven verruilen voor het eeuwige. Er worden verbanden gesuggereerd.
Internetvrees
Waarom was dat congres nu zo slecht voorbereid? Het begon met het gerucht dat nieuwe leden zich in groten getale via het internet aanmeldden voor het congres, met maar één doel: tegenstemmen, kabinet laten struikelen, nieuwe verkiezingen. Het D66-bestuur in rep en roer. Op D66.nl verscheen al snel de mededeling: 'Helaas is het op dit moment om technische redenen niet mogelijk om uw aanmelding dermate te verwerken dat wij u zaterdag aanstaande stemrecht kunnen geven.'
Lang leve de democratie, maar als het té democratisch dreigt te worden, geven we gewoon de techniek de schuld. Al snel vond men dit toch wat te doorzichtig, bleek een dag later. Trots werd gemeld dat alles weer werkte en dat je, na het voldoen van de contributieverplichting, kon deelnemen en desgewenst ook kon stemmen. Er was een addertje: je kon alleen stemmen als je betaald had en je kon niet direct betalen via internet maar alleen met de toegezonden acceptgiro. Dat werd krap.
Donderdag, twee dagen voor het congres, dook Netwerk er op. Traditionele beelden van insubordinerende internetnerds waren dankbare aangrijpingspunten voor de documentairemakers. Laathetkabinetvallen.nl en actie van GeenStijl - alle Pietje Bell-sites werden erbij gehaald.
Het landelijke bestuur van D66 meldde zenuwachtig dat het zich het recht voorbehield om bij al te grote schommelingen in het ledenbestand 'passende' maatregelen te nemen. Wat die passende maatregelen waren was nog onduidelijk. Een plotselinge ledenstop? Zou kunnen. Onthouding van stemrecht? Ook mogelijk. Zo werden de spelregels tijdens het spel voortdurend aangepast.
Verrassend dat de partij die de kenniseconomie zo'n warm hart toedraagt zich laat verrassen door een internetaanval. Eén enkel artikel - maar daar moet je wel over hebben nagedacht - lost alles op. 'Uw stemrecht gaat in in de tweede maand van uw lidmaatschap.' Het klinkt toch alleszins redelijk.
Dat bedoelde senator Van Thijn natuurlijk met zijn kritiek op de plannen voor de gekozen burgemeester. Het was een rommeltje. In schaatskürtermen: idee een negen, uitvoering een drie.
In het Vaticaan pakken ze het heel wat transparanter aan. Een conclaaf bestaande uit 117 kardinalen zondert zich af, één van hen neemt de plaats in van de sede vacante en mag zich paus noemen. We laten het u weten als het zo ver is. Kijk, dat zijn duidelijke regels.
Overigens ben ik van mening dat er niets is tegen een kundige marktmeester. Hans van Mierlo heeft daar blijkbaar ook niets tegen.
[Joost Steins Bisschop, 8 april 2005]
*) Copyright (c) 2005 Het Financieele Dagblad
|
