Virtueel (sl)echt?
Wanneer de school uit is, roepen kinderen tegen elkaar "zie je op de MSN" in plaats van "kom je bij me spelen?".
Is het goed of slecht dat veel kinderen, en ook vele volwassenen, steeds meer tijd doorbrengen achter het computerbeeldscherm, ogenschijnlijk in sociale afzondering? De laatste tijd heb ik opvallend veel sterk gepolariseerde discussies over dit onderwerp. Dat kan natuurlijk zijn omdat ik mij via Eccky al ruim een jaar zeer actief bezig hou met het creëren van virtueel leven. Maar daarnaast denk ik dat steeds meer mensen zich realiseren dat de virtuele wereld inmiddels ook bevolkt wordt door normale mensen, niet alleen door computerfreaks.
Een beetje tiener heeft minstens honderd 'MSN-buddy's', vaak hebben ze het merendeel nog nooit in levenden lijve gezien. En toch spreken ze elkaar dagelijks. Maar nieuwe communicatiemiddelen zoals e-mail, instant messaging (IM) en sms zorgen er niet alleen voor dat wij in staat zijn om eenvoudiger en vaker met veel mensen contact te krijgen, hebben en houden. De diepte of rijkheid van deze contacten is ook nog eens groter dan velen beseffen, of willen toegeven.
Een mooie anekdote: twee kinderen liggen naast elkaar tijdens een langdurig ziekenhuisbezoek. Via de Stichting Sterrekind hebben ze beiden de beschikking gekregen over een computer. Zo kunnen ze contact houden met het thuisfront, maar juist ook contact krijgen met andere langdurig zieke kinderen. Wat bleek? Deze twee kinderen konden 'face-to-face' alleen maar praten over koetjes en kalfjes, via een chat-toepassing op de computer durfden ze wel over hun ziekte en gevoelens te praten. En dat terwijl ze naast elkaar lagen...
En dan nog een quote uit een recent Wired-artikel, Keeping Love Connections Open: "I've found that if a man doesn't interest me online, he doesn't interest me offline either. I don't feel like I can get to know a person anymore without e-mail or IM."
Waarom is het toch dat veel mensen vinden dat het slecht is wanneer je te veel achter dat scherm zit? Waarom is een sms'je minder persoonlijk dan een mooie brief? Is het medium dan zo doorslaggevend voor de boodschap? Of is dat gewoon onzin en is MSN een prachtig medium dat dezelfde impact kan hebben als een handgeschreven kaartje met daarop 'ik hou van jou'?
Zijn sms, MSN en e-mail voor sommigen al symptomen van een vervlakking van de samenleving en interpersoonlijke relaties, het gaat nog veel verder. Via internet zijn er dingen te vinden die voor velen onbekend en zelfs onvoorstelbaar zijn. Voor mensen die niet participeren in zogenaamde massive multiplayer online games - virtuele werelden zoals EverQuest, World of Warcraft of de The Sims Online - is het niet te begrijpen wat zich daar afspeelt. Maar deze games zijn vaak wel het antwoord op de vraag: wat doen mensen wanneer ze urenlang 'zitten te internetten', 'computeren' of 'gamen'?
Deze werelden worden bevolkt door soms wel honderdduizenden mensen tegelijkertijd en het spel (of de wereld) gaat gewoon verder wanneer je de computer uitzet. Velen spenderen meer dan 20 uur per week in zo'n wereld, leven er samen met anderen, en bouwen zelfs in economische zin een bestaan op. De meeste spelers hebben er gewoon veel lol in. Maar er zijn ook personen die in het echte leven - wat is nu eigenlijk het echte leven? - moeite hebben zich thuis te voelen in bepaalde sociale omgevingen en zij vinden hun geluk in virtuele werelden waar ze echt zichzelf - of juist iemand anders - kunnen zijn.
Waarom doen mensen deze vorm van entertainment of geluk af als 'een typisch geval van contactgestoord'? Is 30 uur per week tv kijken en nog 10 uur een boek lezen dan zoveel beter? Zoveel meer sociaal verrijkend?
Misschien wat dichter bij huis dan: honderdduizenden kinderen zitten regelmatig in het Habbo Hotel. 'Anne Marie' in de NRC van 13 januari: "Ja! Habbo Hotel is leuk! Ik heb al heel lang gezocht naar een chatsite, waarop ik een soort vast leventje kan opbouwen, en mijzelf kan laten zien." Of Eccky, het project waar ik nu zelf aan werk. Eccky stelt twee 'ouders' straks in staat om samen een virtueel kindje te maken en op te voeden. De reacties daarop zijn over het algemeen zeer positief, maar de term 'infantiel' is ook al eens gevallen. Is het dan echt raar wanneer twee flirtende volwassenen dit spel spelen? Of wanneer kinderen vrienden maken in een virtueel hotel?
En dan is er ook nog de integratie tussen de virtuele en de fysieke wereld. Op een manier die af en toe zelfs doet aan denken aan de film The Matrix. Nee, ik doel nu niet alleen op Sony's EyeToy waarmee je via een Playstation een fysiek karategevecht kunt hebben met een Chinees op een paar duizend kilometer afstand. Ik heb het eigenlijk meer over de fascinerende spelletjes waarbij bepaalde mensen via internet, GPS en de mobiele telefoon anderen kunnen aansturen om in een stad opdrachten uit te voeren, alleen of met andere, soms onbekende, mensen. Verdiep je eens een uurtje in het in Japan razend populaire Mogi, en begrijp hoe de wereld van entertainment en sociale interactie verandert.
Laat het tot je doordringen, oordeel niet te snel. Wie weet wat er gebeurt als onwetendheid niet leidend is...
[Yme Bosma, 14 januari 2005]
|
