Slim inkopen bij Microsoft?
open fax aan minister Thom de Graaf, verantwoordelijk voor ict
In de Automatisering Gids van vrijdag 3 december j.l. lazen wij dat een Smart Buyer Team van de overheid opdracht heeft gekregen om gebruikslicenties voor een aantal softwarepakketten aan te schaffen voor de overheid.
Het artikel in de AG wees uit dat deze ploeg Slimme Kopers zich gewend heeft tot één enkele grote softwarefabrikant, te weten Microsoft. Het contract is nog niet helemaal bekend, maar AG weet wel al te melden dat het op 16 december getekend zal worden. Saillant detail: enkele dagen daarna maakt het Europese Hof van Eerste Aanleg het vervolg in de antitrust-rechtszaak bekend.
Volgens een goed ingevoerde bron vinden de onderhandelingen van de overheid met Microsoft plaats in het kader van het programma Andere Overheid. Dit is een programma met als doel de hele overheid efficiënter en beter te laten werken. Een deelonderwerp is ICT (1).
In het kader daarvan is een Programma Inkoop Taakstelling (PIT) van start gegaan, dat als doelstelling heeft om structureel 50 miljoen euro te besparen door professioneel inkopen en aanbesteden (2).
PIT heeft voor ICT-inkopen een ICT-inkoopstrategie voor de rijksoverheid opgesteld, waarin wij onder andere het volgende lezen:
De ICT-inkoopstrategie is gebaseerd op vijf uitgangspunten:
1. transparantie van het inkoopproces;
2. standaardisatie van ICT-producten en -diensten;
3. vraagbundeling binnen de rijksoverheid;
4. waarborgen van interoperabiliteit;
5. het vermijden en waar nodig doorbreken van 'vendor lock-in'.
De nu door de overheid gehanteerde methode daarvoor - te weten onderhandelingen met éen leverancier - staat haaks op drie van de vijf uitgangspunten. Het proces is ondoorzichtig, de interoperabiliteit wordt teniet gedaan door gebruikmaking van gesloten standaarden en er zijn onderhandelingen gaande met een voor misbruik van marktdominantie veroordeelde partij. Gemakshalve laten de professionele inkopers van PIT ook de Europese aanbestedingsregels voor wat ze zijn.
Ook de "concrete besparingsopties" - verderop in de ICT-Inkoopstrategie - worden bijna alle niet waargemaakt: er is sprake van vaker (in plaats van minder vaak) en grotere (in plaats van kleinere) hoeveelheden inkopen; er wordt ingekocht op basis van merknaam, in plaats van op basis van technische merites.
Volgens AG is er sprake van vervangende aankoop van 245.000 licenties voor Microsoft Office-software en Microsoft e-mail-software. Nadrukkelijk zij opgemerkt dat het hier niet om de gehele werkplekken gaat, maar om enkele software-licenties: het zogenaamde 'gebruiksrecht'. Binnen de gehele rijksoverheid zijn echter maar 200.000 werkplekken met een pc. De aankopers willen dus in het kader van de 'besparing' alle werkplekken binnen de overheid vervangen en bovendien 50.000 nieuwe licenties op de plank leggen voor niet nader omschreven toepassingen.
Bovendien onderhandelt de overheid met terugwerkende kracht - en wil zich gaan vastleggen voor in totaal vijf jaar, zonder dat er een openbare aanbestedingsprocedure heeft plaatsgevonden.
Nederland is op 13 oktober van dit jaar nog op de vingers getikt voor het noemen van een specifieke fabrikant in een aanbestedingsprocedure (het ging daarbij om microprocessoren van het merk Intel). Merkwaardigerwijs lijkt de handelswijze van Nederland er nu niet op gericht om voortaan een fabrikant-onafhankelijke aanbesteding te doen, maar om de onderhandelingen nu maar helemaal geheim te houden: een Smart Buyer Team dat stiekem onderhandelt met de beoogde leverancier.
Daarbij is 120 euro per werkplek per jaar, over een periode van vijf jaar, een absurde uitgave, gegeven de armzalige inhoud van het voorgestelde pakket: een Office-pakket en mailsoftware. Vergelijkbare software is verkrijgbaar voor minder dan één euro per werkplek - zie bijvoorbeeld www.nederlandstaptover.nl. Die laatste voldoet wél aan alle eisen voor standaardisatie en voorkomen van vendor-lock-in en biedt bovendien veel meer vrijheid wat betreft de overige besparingsdimensies volgens PIT.
Het Smart Buyer Team van de overheid lijkt direct de coffeeshop om de hoek in gewandeld te zijn en zit nu met de - voor misbruik van marktdominantie veroordeelde - eigenaar te onderhandelen, in de hoop op een mooie deal. "What have they been smoking", zouden de Amerikanen zeggen.
Graag horen wij van u op welke wijze u gaat zorgdragen voor uitvoering van de letter en geest van de motie 'Software Open u!' uit 2002 en daarbij mede toe te zien op de inkoopprocessen van de ministeries.
- Rijk bundelt ICT-infrastructuur
- PIA en PIT anders gaan denken over inkoop
Door Valentijn Sessink en Arjen Kamphuis, 13 december 2004
|
