Kort nieuws

- Terroristen hebben nog drie jaar vrij spel
- Kijkt Amsterdam te diep in het glas?
- Horrorscenario: spammende mailinglist
- Onderbreking voor reclame

Terroristen hebben nog drie jaar vrij spel

Bin Laden c.ss hebben nog drie jaar de tijd om in Nederland en de 24 andere Europese lidstaten huis te houden zonder dat ze onmiddellijk in de kraag kunnen worden gevat op grond van opgeslagen gegevens van hun e-mail-, web-, sms- en telefoonverkeer.

Dit blijkt uit het oordeel van de Nederlandse regering over het Europese voorstel voor een bewaarplicht van verkeersgegevens. Nederland gaat akkoord met het voorstel tot invoering van de bewaarplicht per juni 2007, dan wel binnen twee jaar na de datum van aanneming.

Dat staat in een reactie van Justitie in Den Haag op het ontwerp-kaderbesluit voor het bewaren van verkeersgegevens.

Ook het ministerie van Economische Zaken droeg bij aan de meningsvorming en heeft ingebracht dat het gedoe niet te veel geld mag kosten voor providers: "Nederland zal in het onderhandelingsproces in Brussel inzetten op het beperken van de kosten tot het niveau dat noodzakelijk is om het gestelde doel te bereiken." De reactie spreekt al voorzichtig van een "een financi‰le tegemoetkoming in de kosten die uit een bewaarplicht voortvloeien".

Telecombedrijven zullen de meeste gegevens wel kunnen ophoesten vanuit hun systemen voor facturering, maar internetaanbieders zullen zich waarschijnlijk genoodzaakt zien om (veel) meer gegevens te bewaren dan tot nu toe gebruikelijk is.

Maar hoeveel data ze precies moesten bewaren is niet duidelijk, want de details zijn ongewis. Dit is mede een reden voor Nederland om Brussel te vragen om dit Europese voorstel om voort te maken met het voorstel.

Het gaat om een voorstel van Frankrijk, Engeland, ierland en Zweden. Terrorismebestrijding is de drijfveer van het voorstel, maar de motivatie is breed gemaakt, ter aanvaarding: "Met name is het nodig gegevens te bewaren met het oog op het opsporen van de bron van illegale inhoud zoals kinderpornografie en racistisch en xenofobisch materiaal de bron van aanvallen op informatiesystemen en het identificeren van de personen die betrokken zijn bij het gebruik van elektronische-communicatienetwerken voor georganiseerde criminaliteit en terrorisme."

Het voorstel beoogt vooral om nationale wetgevingen op dit terrein op elkaar af te stemmen. Wat Nederland betreft valt er niets af te stemmen en gaat het om invoering van een nieuwe plicht. Nu hebben enkel mobiele telecombedrijven de bewaarplicht, en voor een periode van drie maanden.

Het betreft de volgende data:

1. gegevens die nodig zijn voor de opsporing en identificatie van de bron van een communicatie met inbegrip van personalia contactinformatie en informatie voor de identificatie van die de diensten waarop een abonnement is genomen;
2. gegevens die nodig zijn voor de identificatie van de routering en bestemming van een communicatie;
3. gegevens die nodig zijn voor de identificatie van het tijdstip de datum en de duur van een communicatie;
4. gegevens die nodig zijn voor de identificatie van de telecommunicatie;
5. gegevens die nodig zijn voor de identificatie van de communicatieapparatuur of van wat kennelijk bedoeld is als apparatuur;
6. gegevens die nodig zijn voor de identificatie van de locatie bij het begin en tijdens de gehele duur van de communicatie.

Dat is nogal wat, zeker daar behalve de onderlinge communicatie (telefonie, ook voice over IP, sms en e-mail ook het webverkeer met de hele routering bewaard moet blijven.

En gaat het nu om 1 of om 3 jaar bewaren? Dat mag een land zelf uitmaken: "Iedere lidstaat treft de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de gegevens worden bewaard voor een periode van ten minste 12 maanden en ten hoogste 36 maanden na de productie ervan. De lidstaten kunnen op grond van nationale criteria in langere perioden voor de bewaring van gegevens voorzien als die bewaring een noodzakelijke passende en evenredige maatregel in een democratische samenleving is."

Waar Nederland voor kiest is nog ongewis. Dat wil het van internationaal overleg laten afhangen.

Kijkt Amsterdam te diep in het glas?

Onder deze titel reageerde Stef van der Ziel snel op Amsterdam gaat door de ruiten met glas van vorige week:

HDTV 37Mbps?. Nee toch:
MPEG-2 HDTV: 20Mb/s (20 megabit per seconde)
Windows Media 9 HDTV: 6-8 Mb/s (720p) of 7-9 Mb/s (1080p)
MPEG-4 AVC HDTV: 4 Mb/s (720p) of 6 Mb/s (1080p)

Hoeveel huishoudens hebben over vijf jaar drie HDTV's staan? Stel dat je in het extreme geval - zeker geen gemiddeld Amsterdams huishouden - er drie kunt betalen, en de drie tv's staan tegelijk aan, dan nog is (3x gemiddeld 7 Mb/s + extra ruimte voor surfen, downloaden en overhead) 30 Mb/s voldoende. Dat kan met Kabel en xDSL worden geboden, deze bieden binnen 2 á 3 jaar een commercieel haalbare capaciteit van respectievelijk 100 Mb/s en 50 Mb/s.

Zwaardere toepassingen dan HDTV zijn nog niet bedacht. Men mompelt vaak iets van 'remote storage', 'gaming' en '3D', maar de eerste doet een huishouden niet permanent, en de andere twee zijn low bandwidth/low latency-toepassingen.

Overboeking is het grote probleem, niet de fysieke drager van de last mile. Gemiddeld worden breedbanddiensten met een overboeking van 1:25 aangeboden. Dat betekent dat voor 25 huishoudens de geadverteerde maximumsnelheid maar eenmaal op de centrale/backbone/beschikbaar is. Als er niet met overboeking werd gewerkt, dan waren de kosten voor een breedband abonnement zeker tien maal zo hoog. Voorbeeld: een SDSL (gelijke snelheid in beide richtingen) verbinding zonder overboekingsfactor (1:1) van maar 256 Kb/s kost al snel 300 euro per maand.

Bij FttH-projecten (Fiber tot the Home) geldt dit ook: stel er zijn 4.000 abonnees met ieder een 10 Mb/s-verbinding. Zonder overboeking zou dit een koppeling naar een Internet Exchange van 4.000x10 Mb/s = 40Gbps betekenen. Dat is bij elkaar meer dan alle grote ISP's naar de AMS-IX hebben gekoppeld! Zie Ams-ix.nl/connected/ voor een overzicht.

Dit leidt tot andere inzichten over de overboeking, namelijk die van de werkelijke internetverbinding. Neem een willekeurige grote ISP: deze heeft ca. 350.000 klanten en viermaal 1Gbps naar AMS-IX. Stel de 350.000 klanten hebben gemiddeld een geadverteerde maximum snelheid van 1 Mb/s. Dan is er sprake van een overboekingsfactor van 4.000 Mb/s/350.000 Mb/s = 0.01 oftewel 1:100. (Deze verhouding is wellicht niet helemaal zuiver omdat een deel van het verkeer binnen het netwerk blijft en er nog rechtstreekse onderlinge koppelingen tussen ISP's kunnen zijn.)

Vaak worden FttH-projecten uitgevoerd met een 1 Gb/s-backbone en maximaal met een 1 Gb/s-verbinding gekoppeld, dus met een overboeking van 1:40. En in het geval van maar een 100 Mb/s-verbinding naar de Exchange is de overboeking 1:400!

Deze overboekingen zijn een drama voor videotoepassingen, en dan met name on-demand toepassingen, doordat deze niet via multicasting kunnen worden aangeboden. Als maar 1 op de 40 abonnees tegelijk kan kijken, dan is de business case voor een content exploitant niet eenvoudig rond te krijgen. Maar een 40 Gb/s-backbone en een 40 Gb/s-internetverbinding voor maar 4000 abonnees moeten bieden is een onhaalbare business case voor de netwerk/access exploitant.

Voor de grap deze rekensom: Amsterdam wil 450.000 huishoudens aansluiten. Op 100 Mb/s. Dat vraagt bij een overboeking van 1:20 (dat is het minimum als je een on-demand HDTV-service op 37 Mb/s wilt kunnen bieden) om een backbone van 450.000x100/20/1024/1024 = 2,15 Terabit/s. ;)

Overigens denk ik dat het met HDTV in Europa niet zo hard zal lopen. Als 1 op de 10 huishoudens tegen die tijd 1 HDTV-toestel heeft staan, en als 1 op de 10 zenders dan ook in HDTV uitzendt, dan lijkt me dat al een hele positieve inschatting. Reguliere digitale televisie van bijna-dvd-kwaliteit zal tot die tijd op 2-4 Mb/s worden gedistribueerd (2 Mb/s Windows Media 9 / MPEG-4 AVC), met name via multicasting.

Concluderend: de huidige last mile (xDSL of Kabel) voldoet zeker tot 2010. De overboekingsfactor geldt niet voor de last mile maar voor de backbone, dus is verglazing van de last mile niet de oplossing. De backbones (reeds van glas) kunnen worden opgeschaald om de overboekingsfactor te verlagen.

De wet van Moore schrijft voor dat technologie elke anderhalf jaar tegen dezelfde prijs een keer zo snel wordt. Ik ben geen macro-econoom maar mij lijkt dat je dan beter nu tegen veel lagere kosten kunt beginnen met geld verdienen aan het testen met diensten, vijf jaar kunt wachten met het uitrollen van last-mile glas en de beschikbare budgetten van nu kunt investeren in onderzoek naar hoe men efficiënter grote volumes digitale video over backbones kan distribueren.

Daarnaast moet men ervoor zorgen dat al die versnipperde FttH-initiatieven goed worden afgestemd zodat we over 5 jaar niet met spaghetti en wildgroei van incompatible systemen zitten.

Horrorscenario: spammende mailinglist

Xs4all, de felste bestrijder van spam in de afgelopen jaren, is zelf tot twee maal toe een spammer gemaakt door manke open-source mailinglist-software. De spam is tot twee keer toe veroorzaakt door de Mailman-software om e-mails naar abonnees te sturen.

De eerste keer werden de abonnees van Netkwesties de dupe. De mailinglist verzond een nieuwsbrief tot 15 keer naar dezelfde adressen. Het bleek, aldus Xs4all, om een tot dan onbekende fout in de Mailman-software te gaan. Dat kon binnen 15 minuten hersteld worden.

Een tweede keer bleek het zo gewaardeerde Mailman de afgelopen week een foutje te bevatten die tot een vloedgolf aan spam leidde. Nu werd echter slechts een redactielid van Netkwesties getroffen.

Die ontving in twee dagen meer dan tienduizend e-mails van gelijke strekking gegenereerd via Mailman. Het probleem bleek niet snel te verhelpen. Uiteindelijk was de oorzaak een gaatje in Mailman in combinatie met een volle postbus van een ander redactielid met admin-toegang tot de mailinglist. Daar deze niet bereikbaar was, bleef e-mail repeterend bouncen en nog wel in enorme hoeveelheden.

In vaktermen was er, aldus Xs4all, sprake van een "hangende lockfile". Het was een sporadisch probleem dat met de jongere versies van Mailman al was opgelost.

Maar een horrorscenario tekende zich nu voor de tweede keer af: een lek benutten in veelgebruikte software voor een mailinglist kan tot afschrikwekkende hoeveelheden e-mail leiden.

Onderbreking voor reclame

Nee, we vragen niet, zoals de 'kwaliteitskranten', een bevriende redacteur om een boek van een collega even te recenseren, maar we komen er rond voor uit: we onderbreken Netkwesties even voor reclame.

Arjan Dasselaar, columnist van Netkwesties, schreef zijn geheimen over het speuren op internet in een handzaam boek bijeen. Dat noemt de uitgever simpelweg Handboek Internetresearch. Is het een goed boek? Om een boek objectief te beoordelen kijken we altijd eerst in de index: wordt Netkwesties erin genoemd? Dat heeft Arjan Dasselaar verzuimd. Dus kan het geen goed boek zijn.

Wilt u het desondanks toch aanschaffen: VanDuurenMedia.nl. Ter promotie is er op 17 augustus een kletsmiddag in Hotel Okura met als thema: 'Internet heeft geen nut als informatiebron voor de professional'. Als het antwoord hierop positief is, gaat de pallet met boeken van Arjan linea recta naar de ramsj.

[Peter Olsthoorn, 22 juli 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie105/artikel3.php on line 117

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie105/artikel3.php on line 117

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie105/artikel3.php on line 117