Een golf van computer- en internetkwesties joeg de Tweede Kamer er vlak voor het zomerreces nog doorheen: van verboden voor linkse propaganda en autodialers tot de softwarepatenten, en breedbandnota van Brinkhorst en kamervragen over spyware, phishmail en de hoster van de site van moordenaar Martin K.
LPF contra linkse site met sabotage-cd
Hoe saboteer ik een stuwdam, hoe 'taart' ik een politicus, hoe verbrand ik mijn paspoort voor de camera's, hoe rooi ik een veld met gentechplanten, hoe bezet ik een McDonalds en hoe kraak ik een huis? De linkse organisatie XminY biedt op haar website een cd-rom ter verkoop aan met daarop filmpjes van zogenaamde 'directe actie'. Het gaat om MPEG-filmpjes van protestacties van linkse actiegroepen, zoals dierenrechtenactivisten, krakers en milieugroepen.
Op de filmpjes is bijvoorbeeld de sabotage van de aanleg van een stuwdam te zien en hoe actievoerders een atoomtransport tegenhouden en activisten bewakingsdiensten ontwijken. De cd-rom wordt op de website aangeboden voor twee euro.
De Tweede Kamerfractie van de Lijst Pim Fortuyn kwam deze week in actie tegen de cd-rom en met name de website van XminY. Kamerleden Herben en Eerdmans stelden er schriftelijke vragen over aan minister Donner. Ze willen weten of hier sprake is van het aanzetten tot strafbare feiten.
De kamerleden verwijzen naar de artikelen 131 (opruiing) en 132 (verspreiding ter opruiing) van het Wetboek van Strafrecht. Ook vragen ze of Donner dit onder aandacht wil brengen van het Openbaar Ministerie.
"Wij vinden dit niet uitlokken van strafbare feiten. Het gaat hier om burgerlijke ongehoorzaamheid. Dan zoek je de grenzen van de wet op", zegt Tuur Elzinga, coördinator bij XminY. "Sommige acties werden ondersteund door grote groepen van de bevolking, zoals het rooien van gengewassen in Engeland. Ja, dat van die stuwdam is inderdaad het zwaarste delict op de filmpjes, maar daar zit een heel verhaal achter. Die actiegroep in Spanje had van de rechter gelijk gekregen dat de dam niet gebouwd mocht worden en toch gingen de bouwers ermee door. Daardoor grepen ze in."
Zijn het plegen van sabotage en het vernielen van spullen van anderen niet gevaarlijk doorgeslagen idealisme? "Wij vinden van niet. Wij steunen ook andere soortgelijke acties. XminY staat volledig achter de cd-rom", aldus Elzinga.
De ophef over de cd-rom vindt Elzinga overtrokken. "Je moet de cd-rom zien als een soort informatief tijdschrift. Nee, het doel is om te laten zien wat voor soort acties er allemaal mogelijk zijn."
De filmpjes op de cd zijn geproduceerd door diverse partijen. Een daarvan is het anarchistische Organic Chaos-netwerkje. Op de webpagina van XminY wordt naar de site van Organic Chaos verwezen voor meer uitleg over de cd-rom. Daar staan inderdaad screenshots van alle filmpjes, voorzien van wervende teksten, zoals deze: "Het toppunt van een theatrale actie is natuurlijk het taarten. De getroffen persoon wordt in het openbaar van haar of zijn voetstuk gestoten en belachelijk gemaakt - plotseling is zij of hij niet meer een ongenaakbare en voorname persoon. In het volgende filmpje zie je enkele zoete voorbeelden."
Opmerkelijk is dat die pagina is ondergebracht bij de provider Antenna.nl. Michael Polman van Antenna reageert: "Wij snappen niet dat ze het niet op hun eigen server hosten. Ze hebben een eigen server en domeinnaam en uitgerekend deze pagina met de uitgebreide beschrijving van de cd-rom staat bij ons. Dat vinden wij onnodig en ongebruikelijk", zegt Polman. "Wij gaan de gebruiker hier op wijzen."
Tot op heden heeft Antenna.nl overigens nog geen klachten over de pagina binnengekregen.
De LPF-fractie vroeg ook nog naar eventuele overheidssteun voor XminY en de geldstromen naar de organisatie. Elzigna reageert: "We krijgen geld van zo'n 3000 donateurs, en verder wat kleine opbrengsten. We ontvangen geen enkele overheidssubsidie en zijn volledig onafhankelijk."
Elzinga: "De cd-rom wordt niet alleen door ons verspreid via internet, maar ook door enkele boekhandels, zoals het Fort van Sjako in Amsterdam. We hebben aan die hele Kamervragen van de LPF geen boodschap."
Hoster moordenaar zonder gewetensbezwaar
Over de website van de moordenaar en crimineel Martin K, MartinK.nl, gaf minister Donner van Justitie deze week antwoord op vragen van parlementariërs Griffith (VVD) en Van der Staaij (SGP).
MartinK.nl wekte in april grote beroering doordat er, na inbellen op een betaalnummer, een geluidsopname van 112 was te horen met daarop de reactie van de ex van Martin K. nadat hij haar nieuwe partner had doodgeschoten. Op de site stond verder een dagboek waarin Martin K. het leven in de gevangenis beschreef.
De vraag was of Martin K. de site zelf vanuit de bajes onderhield en wie er achter de site zat en of het strafbaar was of iets te tegen te doen. Dat blijkt erg lastig te zijn, zo antwoordde Donner. Martin K. kan in de gevangenis niet internetten. Maar gedetineerden mogen wel anderen opdracht geven een website te onderhouden. Tegen de site kan Donner dan ook weinig ondernemen.
De Kamerleden vragen of het niet mogelijk is de provider aan te pakken. "Als er sprake zou zijn van schending van het portretrecht (Auteurswet) van de nabestaanden, dan kan de provider niet worden vervolgd wegens medeplichtigheid, omdat het hier een overtreding en geen misdrijf betreft", aldus Donner. "Wel wordt de provider op de hoogte gesteld van het feit dat hij een website met strafbare inhoud mogelijk maakt. Momenteel is het Openbaar Ministerie in overleg met de huidige provider over het doen ophouden van de verspreiding. Daarbij kan de provider slechts worden aangesproken op zijn eigen verantwoordelijkheid."
Martink.nl was eerder ondergebracht bij een ander bedrijf, dat na de media-aandacht voor de site betrokkenheid ontkende en verwees naar een ontslagen syteembeheerder die de site in het geniep gestald zou hebben. Recentelijk is Martink.nl overgegaan naar het webhostingbedrijfje Debra-Hosting.
Netkwesties belde met Jan Andrik van Debra-Hosting in Breda. "Het is gewoon een klant van mij. De klant zelf bepaalt wat er op zijn websites staat. Nee, ik heb er geen moeite mee. Wie dat geluidsfragment wil horen moet er echt specifiek naar op zoek gaan en bovendien ook eerst geld betalen via de dialer."
Andrik heeft geen last van gewetenswroeging bij het leveren van diensten aan een moordenaar. "Een klant is een klant. Dit is voor mijn financieel ook interessant. En ik doe niets strafbaars." Opmerkelijk is dat Andrik zegt van justitie of politie nog niks te hebben gehoord. "Ik weet nergens van. Nee met Martin K. zelf heb ik ook geen contact", aldus Jan Andrik, die met zijn bedrijf ook werkzaam is in de seksindustrie.
De inkomsten van de betalingen voor het geluidsfragment gaan deels naar Andrik en deels naar Martin K. De ophef over de site vindt Andrik overtrokken. "Martin K. stond ook met interviews in de Playboy en de Actueel, en nou bied ik toevallig de webruimte aan en zou ik medeplichtig ergens aan zijn?"
Volgens minister Donner zijn er wel mogelijkheden om zowel Martin K. als Debra-Hosting civielrechtelijk aan te spannen. De nabestaanden kunnen bijvoorbeeld een schadevergoeding eisen. Tot nu toe heeft Debra-hosting niks vernomen van de nabestaanden van de slachtoffers van Martin K.
Ook is het volgens Donner denkbaar dat Martin K. zich met zijn website strafbaar maakt aan overtreding van artikel 271 van het wetboek van strafrecht: verspreiding van een beledigend geschrift. Wil daar iets tegen gedaan worden, moet er eerst een klacht over worden ingediend.
De Volendamse crimineel zit inmiddels in de extra beveiligde inrichting in Vught. Donner: "Gedetineerde Martin K. is op een kleine en overzichtelijke afdeling geplaatst waar personeel de activiteiten van betrokkene en de interacties met zijn medegedetineerden kan controleren."
Kamer neemt wraak over softwarepatenten
Het omstreden voorstel van de Europese Raad over het patenteren van software heeft gezorgd voor een primeur: het Nederlandse parlement dwingt met de aanname van een motie de regering haar stem in Brussel te herzien.
Minister Brinkhorst stemde in mei in met een tekst van de raad over de octrooiering van software, dat grotendeels indruiste tegen wat het Europees Parlement een half jaar eerder aan amendementen had aangenomen.
Ten onrechte had Brinkhorst voorafgaand aan de raadsvergadering geschreven dat er over de tekst al een politiek akkoord was. De kamerfracties, uitgezonderd de VVD, waren verontwaardigd verkeerd te zijn voorgelicht. Ook steunden zij hun Europese partijgenoten in hun standpunten tegen de patentering van software. Minister Brinkhorst zei gezichtsverlies te vrezen als hij zijn steun aan het voorstel zou moeten intrekken, maar daar had de Tweede Kamer lak aan.
Er volgde een spoeddebat, nog een vervolgdebat met de uitleg van staatssecretaris Van Gennip, die zelf ook in Silicon Valley werkte en geconfronteerd werd met de gevolgen van patentwetgeving. Uiteindelijk kwamen er twee moties uit.
De eerste van SP'er Arda Gerkens waarin Brinkhorst werd opgeroepen om juist tegen het raadsvoorstel te stemmen haalde het niet. Het CDA zag dat niet zitten. Maar de tweede motie, die van PvdA'er Martijn van Dam, was wel raak. Daarin staat dat Brinkhorst zich van stem moet onthouden. Alleen VVD stemde tegen, zelfs regeringspartijen CDA en D66 waren voor. De echte stemming over het voorstel vindt plaats over een paar maanden: dat is de tijd die nodig is om de tekst te vertalen in alle EU-talen.
Ongeveer honderd actievoerders tegen softwarepatenten demonstreerden twee maanden geleden voor de trappen van het ministerie van Economische Zaken. Zij krijgen nu hun gelijk. Staatssecretaris Karien van Gennip verdedigde het voorstel vorige week nog door in een lang relaas duidelijk te maken dat het voldoende zekerheid biedt dat het patenteren van software in computers niet mogelijk is.
De Kamerleden waren het daar niet mee eens. PvdA'er Martijn van Dam: "Als je de tekst van Europees Parlement naast die van de raad legt dan zie je dat het EP patentering van software sowieso uitsluit, terwijl de raad het misschien niet expliciet goedkeurt, maar het wel mogelijk maakt."
Volgens Van Gennip is het in Brussel 'niet ongebruikelijk' dat bij een voorstel voor een richtlijn in eerste lezing de raad en het parlement 'allebei hun mening presenteren'. "Dat is niet ondemocratisch, maar de manier waarop codecisie werkt."
Van Dam: "De motie zegt: steun onthouden. Hoe u dat invult mag u zelf weten, maar het betekent dat u niet zwijgend akkoord gaat met het huidige voorstel." Van Gennip zegde toe een brief naar het Europese collega's over de Nederlandse stemonthouding te zullen sturen.
Aanpak autodialers in 2005 in wet
Autodialers, geniepige programmaatjes die na het bezoeken van een webpagina ongemerkt inbellen op peperdure telefoonnummers, infiltreren steeds meer pc's. De Stichting Informatiedienstencode (STIC) stuurde er onlangs een brandbrief over naar minister Brinkhorst van Economische Zaken.
De klachtenteller van de STIC stond na vijf maanden al op zevenhonderd, terwijl in het hele voorgaande jaar 1.200 klachten binnenkwamen. "95 procent van de klachten die we binnenkrijgen over informatienummers gaan over autodialers," vertelt John van der Meulen van STIC. "Daarvan gaat het in negentig procent van de gevallen om sekssites."
Volgens Van der Meulen is de zelfregulering in de telecomsector wat betreft autodialers hopeloos mislukt. "Er is sprake van een groepje hardnekkige veelplegers. Daar moeten we beter tegen kunnen optreden." De STIC kan nu slechts per klacht van een gedupeerde boetes uitdelen.
De stijging van het aantal klachten over autodialers noopte PvdA'er Van Dam om opnieuw Kamervragen te stellen. In 2003 deed Van Dam dat al eens, met verwijzing naar een artikel in Netkwesties over een van de bedrijven achter de autodialers. Van Dam wil weten hoe het toch staat met de toezegging van Brinkhorst in december 2003 dat de wet zal worden aangepast om autodialers beter te kunnen aanpakken. Want meer dan een half jaar later, is daar nog altijd niks van vernomen.
Bij het ministerie van Economische Zaken laat Herman Grol, directeur marketing en ordening, weten dat de wetsaanpassingen inderdaad op handen is. "Maar eerst zullen de al de lagere regelgeving aanpassen. Dat moet begin 2005 klaar zijn. Ik schat dat in de zomer van 2005 zal de wetswijzigingen er door is."
In de wet wordt opgenomen dat de Opta de toezichthouder op dit gebied wordt. "De Opta kan dan ook forsere maatregelen nemen zoals het opleggen van hogere dwangsommen. In de wet komt ook een maximum tijdsduur te staan dat dit soort nummers open mogen blijven staan. Ook komen er duidelijke voorwaarden aan de presentatie, bijvoorbeeld de verplichting om een klok zichtbaar in beeld mee te laten lopen."
Een punt van zorg is nog dat mensen die door autodialers op kosten worden gejaagd, als ze terecht niet betalen toch afgesloten worden door KPN. Grol: "Daar proberen we ook wat aan te doen." Autodialers werken overigens niet alleen met gewone inbellijnen, maar ook met ADSL.
Oproep Nederlandse wet tegen spyware
Net als autodialers is ook spyware een hardnekkig fenomeen op internet. Maar liefst de helft van de Nederlandse computergebruikers antwoordde in een onderzoekje van de stichting Safe Internet Foundation (SIF) dat ze ooit last hadden van spyware. Het verwijderen daarvan kostte gemiddeld een halve dag. Een eerder Amerikaans onderzoek toonde aan een op de drie pc's was besmet met spyware en dan gemiddeld 21 verschillende vormen daarvan.
SP-kamerlid Arda Gerkens is verontrust over de cijfers en heeft deze week Kamervragen gesteld aan de minister Donner en Brinkhorst. Ze wil dat websites waar spyware worden verspreid worden 'afgesloten'. Ook vraagt ze de ministers of ze de wet willen veranderen zodat consumenten van tevoren toestemming moeten geven voordat een programma informatie over hen mag verzamelen en doorsturen.
In Amerika komt zo'n wet er al aan, de zogeheten Spy Act. Dat is trouwens een afkorting voor 'Securely Protect Yourself Against Cyber Trespass'.
Internetexpertise politie niet genoeg
Met phishmails proberen criminelen gevoelige financiële en persoonlijke gegevens te achterhalen voor het plunderen van bankrekeningen. Minister Brinkhorst beantwoorde deze week de kamervragen van (alweer) SP-kamerlid Gerkens over dit onderwerp.
Hoeveel mensen er precies gedupeerd zijn door phishmail in Nederland is de minister niet bekend. "Van een beperkt aantal gevallen is door het bedrijfsleven aangifte gedaan. Er wordt bezien hoe er een strafrechtelijke reactie kan worden gegeven."
Over internetcriminaliteit schrijft Brinkhorst ook nog dat de expertise bij de Nederlandse politie 'nog niet het gewenste volume' heeft, 'gelet op de toenemende mate waarin internet wordt gebruikt voor het plegen van strafbare feiten'. "Uitbreiding van capaciteit van de internetpolitie is dus nodig."
Aan de politieacademie is inmiddels een afstudeerrichting voor digitale expertise, en de Raad van Hoofdcommissarissen moet in september beslissen over een landelijk project 'digitale opsporing'. De vragen over phishmail worden ook neergelegd bij een nieuwe projectgroep bij Economische Zaken, dat bezig is met het opzetten van een heus 'High Tech Crime Center'.
Internetkosten niet in kale huur
Het Ministerie van VROM zal woningbouwcorporaties die de prijs van een glasvezelverbinding in de kale huurprijs verrekenen op de vingers tikken. Dit mag namelijk niet, want dat betekent: "gedwongen winkelnering".
Onder andere de Utrechtste studentenhuisvester SSH verdisconteert in de kale huur de kosten voor supersnel internet. Het CDA-Kamerlid Atsma noemde die praktijk in een kamerdebat over de Breedbandnota van Brinkhorst "onbestaanbaar". Over de kale huur wordt namelijk ook huursubsidie berekend. "Daar hoort dus geen verplicht bedrag voor internet in te zitten. Dat kan echt niet, ik wil hierover volstrekte helderheid richting alle corporaties."
Die duidelijkheid kreeg Atsma van Brinkhorst. De minister zal zijn collega van VROM inlichten zodat de corporaties die de internetverbinding in de kale huur opnemen een reprimande krijgen. "Ik zal de misbruik van de huursubsidie aankaarten. Want dit betekent minder geld voor anderen."
In november maakte Portaal, een van de grootste woningbouwcorporaties van Nederland, bekend een glasvezelnetwerk aan te leggen, waarvoor huurders vijftig euro per maand zouden moeten betalen. Na het bekendmaken van het voornemen kwam de PvdA in actie omdat ook daar sprake zou zijn van gedwongen winkelnering. Maar bij Portaal is daar van niet gebleken, zegt Brinkhorst. De keuze voor het glasvezelabonnement (internet, tv, telefonie) zou bij Portaal vrijwillig zijn.
[Tonie van Ringelestijn, 2 juli 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie102/artikel1.php on line 143
Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie102/artikel1.php on line 143
Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie102/artikel1.php on line 143