BIG BROTHER-PRIJZEN VOOR FBI EN NSA
Voor de derde keer reikte Privacy International prijzen uit voor de grootste privacyschenders. De prijswinnaars zijn weinig verrassend, maar de ranglijst met prijswinnaars geeft wel een aardig - zij het Amerikaans gekleurd - tijdsbeeld van hedendaagse privacykwesties.
De
cynische trofee - een metalen sculptuur van een vergulde schoen die op een mensenhoofd stapt - zegt al genoeg: dit is een prijs die niemand wil hebben. Verschillende instanties moesten er vorige week toch aan geloven, toen Privacy International tijdens de Amerikaanse conferentie 'Computers, Freedom & Privacy' de ongelukkige winnaars bekendmaakte.
De prijswinnaars zullen voor weinigen een verrassing zijn geweest: de FBI en National Security Agency vanwege aftap- en spionagepraktijken en ChoicePoint voor het verkopen van (juiste en onjuiste) persoonsgegevens aan politie en marketingmensen. Minder bekend in Europa is de stad Tampa, met zijn experimentele camerasysteem om tijdens de Superbowl gezochte misdadigers uit het publiek te vissen.
Vooral Tampa lijkt de vertegenwoordiger van een nieuwe trend: privacyschendingen door videobewaking. Onder de genomineerden is nog een andere rode draad zichtbaar: failliete dotcom-bedrijven die nog een beetje geld bij elkaar proberen te scharrelen door persoonsgegevens aan derden te verkopen.
Overzicht winnaars
Er werden prijzen in vier categorieën uitgedeeld: overheid, bedrijfsleven, projecten en levenslange lastpakken. Voor het eerst noemde de jury dit jaar ook 'runners up'. Alles bij elkaar ontstaat een aardige dwarsdoorsnede geeft van privacygevaren anno 2001:
- In de categorie Projecten won FBI glansrijk met Carnivore. 'Runners up' waren Content Protection for Recordable Media, het aanbrengen van unieke nummers op harde schijven om illegale MP3-uitwisseling tegen te gaan, en de Medical Privacy Regulations van het Department of Health and Human Services voor marketing van medische informatie.
- ChoicePoint won in de categorie Bedrijfsleven. Met stip genoteerd: Network Solutions voor het verkopen van de 'whois-database', en Northern Telecom voor zijn Personal Internet-programma.
- Categorie Overheid: de stad Tampa voor het bespioneren van Superbowl-bezoekers. Runners up: enkele scholen in Pennsylvania voor het gebruik van vingerafdrukken om lunchpakketten te kopen, en het Amerikaanse ministerie van Justitie vanwege het cybercrime-verdrag, het verdedigen van Carnivore en nog veel meer privacy-ellende.
- In de categorie Levenslang was de National Security Agency de onbetwiste winnaar, vanwege Clipper, Echelon en bovenal vanwege 50 jaar spionage. Met stip: IBM voor het wereldwijd lobbyen tegen privacywetten en -standaarden, en de Direct Marketing Association voor junkmail.
Reacties
Privacy International had voor deze verkiezing een groot panel aan het werk gezet, bestaande uit een keur van advocaten, academici, consultants, journalisten en privacy-activisten. Het is de derde keer dat de Londense privacy-organisatie de prijsuitreiking organiseert. Intussen worden in Duitsland, Zwitserland, Frankrijk en Oostenrijk soortgelijke Big Brother-prijzen uitgedeeld.
Geen enkele prijswinnaar heeft ooit zijn prijs in ontvangst willen nemen. Microsoft was twee jaar geleden wel aanwezig en gaf zelfs een speech, maar nam snel de benen toen de trofee werd binnengedragen.
De stad Tampa besloot dit jaar maar helemaal niet te verschijnen. Volgens politiewoordvoerder Joe Durkin kunnen mensen in een menigte van 100.000 redelijkerwijs geen privacy verwachten. Hij verwees daarmee naar het begrip 'expectation of privacy', dat de Amerikaanse Hoge Raad doorgaans als leidraad gebruikt in privacyzaken.
Ook ChoicePoint was niet blij. Directeur Derek Smith laat regelmatig weten dat zijn bedrijf juist een 'beter geïnformeerde en veiliger samenleving' nastreeft. ChoicePoint is marktleider op het gebied van kredietinformatie en identificatiediensten. Veel van zijn informatie komt uit overheidsdatabanken.
ChoicePoint werkt niet alleen voor bedrijven en detectives, maar ook als verlengstuk van de overheid. Zo produceerde het bedrijf enige jaren geleden een lijst van 173.000 geregistreerde burgers die om uiteenlopende redenen eigenlijk geen recht (meer) hebben om te stemmen. De lijst bleek vol met fouten te staan, zo gaf ChoicePoint later zelf ook toe. Als gevolg daarvan werd veel burgers ten onrechte de toegang tot het stemlokaal ontzegd.
Brandeis-prijzen
Gelukkig is er ook goed privacynieuws en ook dat werd op dezelfde conferentie gehonoreerd met een prijs: de Brandeis Award. De prijs is genoemd naar rechter Louis Brandeis, die privacy ooit omschreef als 'het recht om alleen te worden gelaten'. De trofee gaat naar personen en instanties die zich hebben ingezet voor privacybescherming.
De Electronic Frontier Foundation gaf deze jaarlijkse trofee aan drie Amerikaanse en Canadese privacy-activisten:
- Bruce Ennis, een jurist van de American Library Association;
- Stephanie Perrin, een voormalige official van Industry Canada, de Canadese Kamer van Koophandel, en tegenwoordig werkzaam bij Zero Knowledge Systems;
- Seth Finkelstein, een activist tegen webfilters.
En er is nog meer goed nieuws. DoubleClick won vorig jaar nog de Big Brother-prijs in de categorie Bedrijfsleven, dit jaar sponsorde het als symbolisch gebaar de afternoon cookies op de conferentie. Daar vertelde Doubleclick trots hoe het dit jaar zijn leven had gebeterd. Daar was overigens niet iedereen van overtuigd.
