Eelco Kraefft

De homo computerludens verdient beter

Sony bereikte de mijlpaal van 100 miljoen Playstations. Van de ruim 7000 titels zijn samen een kleine miljard exemplaren gekocht. Toch blijven ouders de gamecomputer doorgaans negatief benaderen. Waarom toch?

De vrouw van mijn goede vriend Jan, die gisteren een Playstation II cadeau kreeg voor zijn veertigste verjaardag, vertelde hoe hij en zijn zoontje van vier zich verheugen op het samenspelen.

Dit is een vrij zeldzame benadering van de spelcomputer in het gezin. Uit onderzoek van het NICAM (bekend van de Kijkwijzer) blijkt dat de begeleiding door ouders meestal inhoudt dat ze beperkingen opleggen. Begeleiding door samen te spelen komt het minst voor en ook het bespreken van de inhoud en de ervaring van spelletjes is een zeldzaamheid.

Een grote meerderheid (78 procent) van de ouders zou meer willen weten over de schadelijke effecten van computerspelletjes, hoewel uit het onderzoek van NICAM ook blijkt dat de ouders vaak geloven dat computerspelletjes leerzaam zijn. Maar de negatieve benadering overheerst.

Ik voel me aangetrokken door de benadering van de Amerikaanse onderwijsdeskundige James Paul Gee. Vorig jaar verscheen een boek van hem met de veelzeggende titel What Video Games Have to Teach Us About Learning and Literacy. Gee maakte, zoals zoveel volwassenen, kennis met computerspellen door zijn zoontje. Toen zijn zoontje van vier begon met het spelen van computerspelletjes, dacht Gee er goed aan te doen zelf ook eens wat te spelen, om zijn kind beter te kunnen begeleiden. Tot zijn verrassing deed hij er vrij lang over om een spel tot een goed einde te brengen en had hij er aanzienlijk meer moeite mee dan gedacht.

Hij maakte de stap naar spelletjes voor volwassenen en kwam erachter dat hij met zijn 'babyboomer-manier' van leren en denken niet veel verder kwam in het spelen van videogames. Gezien zijn deskundigheid op het gebied van leren was zijn nieuwsgierigheid geprikkeld.

Gee komt in het boek tot de conclusie dat veel videospellen eigenschappen hebben van goed leren. Het gaat hem daarbij niet om de inhoud van het spel. De manier waarop je je op een nieuw terrein begeeft, je de regels en 'taal' eigen maakt en deel wordt van een groep spelers zijn interessant. Als je in een videospel je weg zoekt door het proberen, een idee vormen van hoe het werkt, opnieuw proberen en je idee bijstellen pas je dezelfde methode toe als een wetenschapper. Ook het spelen met rollen, je verplaatsen in fictieve karakters, kan heel leerzaam zijn.

Omdat het niet gaat om de content, komt Gee uiteindelijk tot de vrij extreem klinkende conclusie dat zelfs 'first-person shootergames' (spellen waarbij je zelf de zwaarbewapende hoofdpersoon bent) vaak een goede leerervaring vormen. Dat wil niet zeggen dat je goede dingen leert, maar wel dat je bij het spelen op de goede manier leert. In de loop van het boek komt Gee tot 36 principes van 'goed leren' die verstopt zitten in veel videogames.

De markt voor computerspellen is nu al groter dan de markt voor bioscoopfilms en ook aanzienlijk groter dan de markt voor video- en dvd-verhuur. Spelletjes zijn bovendien niet alleen een markt. De Franse broers Diberder verklaarden al in 1993 de videogame tot de tiende kunstvorm en mediadeskundigen, psychologen, reclamemensen, onderwijsdeskundigen en anderen houden zich al bezig met studie en toepassing van videogames.

De open benadering en de voor velen misschien verrassende conclusies van Gee leveren naar mijn mening een belangrijke bijdrage aan een fenomeen dat - of we er blij mee zijn of niet - snel in belang toeneemt. Niet alleen de benadering van Gee als deskundige op het gebied van leren, maar ook zijn benadering als ouder (en ook die van Jan) verdient navolging.

Negatieve aandacht is soms begrijpelijk, maar positieve aandacht levert meer op.

[13 mei 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie97/column1.php on line 53

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie97/column1.php on line 53

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie97/column1.php on line 53