LEKKER GRAVEN EN EEN MOOIE GEDACHTE

Dit stukje gaat niet over het graven van loopgraven in Irak, binnenkort Syrië of de ingegraven stellingen van Balkenende. Nee, dit gaat stellingen innemen en graven, maar het graven is hier geen middel maar het doel van de strijd.

Al een jaar of drie is een projectgroep bestaande uit marktpartijen en overige belanghebbenden (onder andere de kabelexploitanten, telecomoperators en de Vereniging Nederlandse Gemeenten) onder leiding van het directoraat generaal post en telecommunicatie van (inmiddels) het ministerie van economische zaken bezig om een oplossing te vinden voor een van de meest omstreden activiteiten van de telecommunicatiesector: de uitoefening van graafrechten.

Het betreft één van de meest in het oog lopende zaken, de wegen en trottoirs liggen open, winkeliers klagen; kortom één van de zeer tastbare zegeningen van de informatiemaatschappij.

Het aardige van dit fenomeen is er vooral in gelegen dat telecommunicatie-exploitanten in staat worden gesteld hun infrastructuur aan te leggen als dit voor hen noodzakelijk is. Het betreft hier een zogenaamde gedoogplicht. Dat wil zeggen dat gemeenten moeten toestaan dat die zogenaamde kabelgebonden infrastructuren worden aangelegd.

Vroeger, dat wil zeggen voordat er concurrentie kwam, was het Staatsbedrijf der PTT de enige partij die overal zijn schep in de grond mocht steken. Na de voorzichtige liberalisering van de vaste infrastructuur in 1996 kwamen hier nog twee partijen bij en onder de huidige wetgeving mag iedere aanbieder van telecommunicatie - of zelfs omroepnetwerken - de grond bewerken om kabels te leggen.

Zoals gezegd, dat is fijn voor de gravers en minder fijn voor gemeenten en voor de weggebruikers.

Vroeger was het veel prettiger voor de gemeenten omdat ze voor alle kabelgravers geld (precario) mochten vragen voor het graven in de gemeentegrond, behalve aan de PTT. Helaas is die tijd voorbij en hebben de gemeenten alleen nog een coördinatieplicht op grond van artikel 5 van de Telecommunicatiewet.

Dit betekent dat zij alle graafrechten zoveel mogelijk moeten coördineren waarbij de gedoogplicht voorrang heeft, dat wil zeggen de gemeente mag dit recht niet frustreren. Dat laatste is door de bestuursrechter in Rotterdam bepaald, want de wet zelf was allerminst duidelijk.

Daarbij komt op grond van de Telecommunicatiewet ook nog de verplichting dat de gemeenten werkwijze en termijnen moeten vastleggen in een telecommunicatieverordening. Natuurlijk wil je als gemeente niet dat de grond elke week openligt en zal je de gravers zo veel mogelijk tegelijkertijd en op dezelfde plek willen laten graven,. Het zou het mooiste zijn als ook riolering, waterleiding en gas tegelijk de aanleg en reparaties zouden doen. Overigens weten de meeste partijen die graven meestal niet van elkaar waar alle kabels liggen zodat er nog wel eens wat kapot gaat.

De projectgroep zou het wel een slim idee lijken eens met een volledige registratie te beginnen: het zou aardig zijn als alle belangen een beetje op elkaar zouden zijn afgestemd, maar helaas is dat is nog niet zo en ook de teksten van de gemeentelijke verordeningen, voor zover al aanwezig, zijn gecoördineerd tussen de gemeenten zodat ongelijkheid van behandeling troef is. Daarnaast verschillen de kosten om de straat weer in oude staat terug te brengen nog al tussen de gemeenten, evenals de administratieve kosten.

Nu zou het mooi zijn als die ongelijkheid en onduidelijkheid door verheldering in de wet zou worden weggenomen. Want die onduidelijkheden geven weer aanleiding tot conflicten en pogingen om op andere manieren geld binnen te krijgen zoals het vragen van precario voor lege buizen en geultjes ('ducts'). Dit zou echter de investeerders weer afschrikken en dat is toch ook niet de bedoeling

De projectgroep vindt dit nu ook en bepaalt in een nog te publiceren beleidsnotitie dat deze zaken in artikel 5 Telecommunicatiewet beter moet worden geregeld.

Ik vind dat een goed plan na drie jaar gekonkel in de groep, plus een eeuwigheid gekonkel buiten de groep. Het zou ook een goed idee zijn om eindelijk eens te komen met een nieuwe tekst voor dit artikel nu de wet toch in zijn geheel wordt herzien op grond van de Europese richtlijnen.

Helaas verwacht ik dat het nog wel even zal duren voordat alle partijen zich in een tekst kunnen vinden die naar ieders inzicht recht doet aan hun belang. Misschien dat wat meer moet worden uitgegaan van het algemeen belang en eenvormigheid die voor een ieder helderheid zal scheppen of is dat te diepgravend?

Ach, voor een grondige behandeling van deze bepaling zullen nog heel wat grond moeten worden verzet. Dus wat mij betreft: zand er over...

[18 april 2003]