KOPIEER IK DE TOP 40 VOOR HET SCHOOLPLEIN?

Voor wie het nog niet weet: de implementatie van de Richtlijn Auteursrecht 2001/29/EC zit er aan te komen. Deze richtlijn was bedoeld om het auteursrecht aan te passen aan het digitale tijdperk (wat kunnen juristen dat toch mooi zeggen), maar het lijkt erop dat het omgekeerde gaat gebeuren.

Aan de ene kant krijgen producenten van werken de mogelijkheid om verspreiding en toegang tot die werken te beperken zoveel ze willen. Aan de andere kant houden consumenten van die werken vrijwel geen rechten meer over, en moeten ze ook nog eens extra gaan betalen voor wat ze bij wijze van hoge uitzondering misschien dan toch nog wel nog mogen.

In de het Duitse parlement, de Bundestag, is onlangs een wetsvoorstel aangenomen waarin onder andere het uitprinten en opslaan op de harde schijf van werken geregeld wordt. Nu is het zo, net zoals in Nederland, dat men een kopie voor eigen gebruik mag maken van een werk. Dit is uiteraard een grote aanslag op de rechten van de producent.

Echter, omdat het verbieden hiervan als enig resultaat zou hebben dat er in Nederland ineens 16 miljoen misdadigers wonen (inbreuk op het auteursrecht is immers een misdrijf), werd dit lekker pragmatisch opgelost met een toeslag. Een kopie maken op bijvoorbeeld een
analoge videoband kost 33 eurocent per uur opname. Deze toeslag werd,
minstens zo pragmatisch, opgelegd aan de producenten of importeurs van die opslagmedia, in de verwachting dat zij dit wel door zouden berekenen aan de consumenten. En dat gebeurde natuurlijk ook.

Een tijdje geleden werd er ook een poging gedaan om harde schijven op deze manier te belasten, omdat er immers vaak muziek en filmpjes op harde schijven worden gedownload. Dit idee stierf echter een roemloze dood na heftige kritiek vanuit de industrie, die er fijntjes op wees dat de meeste mensen toch nog wel iets meer op hun harde schijven opslaan dan MP3tjes en de nieuwe Lord of the Rings (daar hebben ze namelijk een DVD-brander voor).

Nu lijkt het erop dat deze toeslag via de achterdeur van de Richtlijn er
toch weer aankomt. En dan niet alleen voor harde schijven. Ook printers,
faxen, DVD-branders, mobiele telefoons en scanners worden, als het aan de Bundestag ligt, ook belast. En de tarieven zijn niet mis: volgens Der
Spiegel 20 euro voor een inkjet printer en 38 euro voor een CD-brander. Dat is nog eens wat anders dan die veertien cent toeslag voor een CD-RW.

Het is mij steeds minder duidelijk wat het voordeel voor de maatschappij is van dit soort regelingen. Dat je iemand een auteursrecht geeft zodat hij zijn werk kan exploiteren is één ding, maar dat ik 38 euro extra moet betalen omdat de wet ervan uitgaat dat ik die brander toch alleen maar gebruik om de Top 40 op het schoolplein te kunnen verkopen gaat mij net iets te ver.

Is het zo moeilijk voor een producent om te accepteren dat soms mensen dingen doen met zijn werk zonder dat hij daar een cent voor krijgt?

*) Arnoud Engelfriet is Nederlands octrooigemachtigde en schrijft op persoonlijke titel. Hij verwijst graag naar de site over patenten en rechten Iusmentis.com.

[18 april 2003]