LUCHTVAARTMAATSCHAPPIJEN ALS IMMIGRATIEDIENST
In de strijd tegen illegale immigranten wil de Spaanse overheid volledig greep krijgen op alle reizigers die de EU binnenkomen. Het heeft daartoe bij de Europese Commissie een voorstel voor een richtlijn ingediend. Of: hoe bestrijding van terrorisme in de VS vloeiend overgaat in het tegengaan van immigratie in Europa.
Het voorstel van Spanje (pdf, Nederlands) heeft als kern: luchtvaartmaatschappijen moeten, onder dreiging van zware straffen, alle passagiersgegevens doorgeven aan overheidsdiensten.
Spanje eist van de 'carriers', de rederijen en luchtvaartmaatschappijen die passagiers vervoeren de registratie van alle instappende reizigers. Deze informatie moet worden doorgegeven aan de bevoegde autoriteiten in het (Europese) land van aankomst. Bovendien worden ze verplicht om bij te houden welke reizigers verstek laten gaan bij door- of terugreis. Deze informatie moet binnen 48 uur worden doorgegeven aan de autoriteiten. Het gaat daarbij om gegevens als paspoortnummer, nationaliteit, voor- en achternaam en geboortedatum.
Om naleving te garanderen, wordt overtreding van de regels stevig beboet, met tussen de 3.000 en 5.000 euro per reiziger. Ook wil Spanje harder kunnen straffen, zoals met confiscatie van transportmiddelen.
Volgens privacyorganisatie Statewatch heeft de voorgestelde maatregel vergaande gevolgen. 'Alle luchtreizigers van en naar de EU zullen worden onderworpen aan veiligheidscontroles', schrijft Tony Bunyan van Statewatch, 'waarbij de luchtvaartmaatschappijen als politie en opsporingsdiensten optreden. Daarmee wordt een van de basisprincipes van de EU, vrij transport van mensen, voorgoed begraven.'
Ze eisen nu eenmaal
Het voorstel van Spanje volgt snel op de resolutie van het Europees Parlement (12 maart) waarin de toestemming van de Europese Commissie aan de VS over het overhandigen van passagiergegevens aan de VS stevig is bekritiseerd. Lees hierover ook de column van Lodewijk Asscher.
Voor eenieder die de illusie heeft dat verdediging van privacy dezer dagen enig gewicht in de schaal legt zodra het de Verenigde Staten betreft is het leerzaam om het verslag in het Europees Parlement van 12 maart 2003 tot zich te nemen, en met name de voordracht commissaris Patten (ook: 'sorry, ik moet weg') en commissaris Frits Bolkestein, verantwoordelijk voor de interne markt, en dan met name zijn laatste bijdrage. Die sprak hij uit na felle betogen contra de verstrekking van data door onder meer de Nederlandse parlementsleden Boogerd-Quaak (D66), Buitenweg (GroenLinks) en Swiebel (PvdA).
Bolkestein laat bij privacyvoorvechters geen illusie heel: 'Het is niet simpelweg de vraag of we data verstrekken of dat we dit voorkomen, het vloeit toch wel daarheen.
De luchtvaartmaatschappijen zouden bij weigering zware straffen tegemoet hebben gezien die hun hele Transatlantische verkeer in gevaar hadden gebracht. Daartegenover stond de dreiging van procedures door de Europese Commissie wegens privacyschending.
Echter, dat was niet levensbedreigend, terwijl de Amerikaanse dreigementen dat wel waren...'
Spanje heeft binnen de EU niet de macht om een halszaak te maken van het verkrijgen van gegevens, althans nu niet. Spanje gaat gezien de commotie in het Europarlement een zware dobber tegemoet om het voorstel erdoor te krijgen.
Maar hoe reageert Europa als Spanje een deel van de gewenste data vanuit de Verenigde Staten zal ontvangen? Qua voorstellen gaat bestrijding van terrorisme al vloeiend over in vermindering van immigratie (uit Azië en Afrika). De volgende stap is het beklinken van die doelstellingen met overeenkomsten.
[BK, PeO, 3 april 2003]
