Vele zich zelf respecterende ISP-ers presenteren zich met een zogenaamde privacy statement of een privacy policy op het Net. Daarin vertellen zij aan de gebruiker wat zij wel en niet met diens persoonsgegevens zullen doen. Die statements zijn uittreksels van hun algemene voorwaarden. Maar gaat het alleen om de privacy van de gebruikers?

Nee, zult U zeggen: er komt veel meer kijken bij het verschaffen van toegang. Het gaat om de kwaliteit en de snelheid van de toegang, de prijs, de klachtenafhandeling, de verantwoordelijkheid voor fouten bij het brengen en halen van informatie, enzovoort. Allemaal onderwerpen die in algemene voorwaarden worden geregeld. Maar is er meer.

Enige tijd geleden las ik dat MSN.fr, de Franse versie van Micosoft's webportaal, s'nachts een heel andere presentatie op zijn homepage heeft dan overdag. Overdag wordt je de weg gewezen naar het nieuws (nou ja 'het'?), sport, de beurs en allerlei zoekmachines. Maar om drie uur s'nachts is het ineens een nachtclubportier geworden die de weg wijst naar allerlei porno sites.

'We steken ons hoofd niet in het zand', verklaart de marketing manager van MSN, luisterend naar de mooie Euronaam Sandrine Murcia, 'we negeren niet waar op dat uur op het Internet vraag naar is'. Doet Microsoft dat in de VS ook?

Nee daar kijken ze wel voor uit want Amerika verloochent zijn puriteinse geschiedenis niet, en zo'n wissel in de nachturen zou onmiddellijk een stroom van klachten teweeg brengen (Puriteinen zijn om drie uur s'nachts namelijk wel op zoek naar porno, maar zijn geschokt als ze die vinden). Ook andere Amerikaanse ISP'ers spelen het dubbelspel van Microsoft.

Vier en twintig uur netjes in de States, maar s'nachts gaan ze in Europa aan de zwier. AOL daarentegen, die in Europa een beter resultaat behaalt met abonnementsinkomsten dan de andere Amerikaanse concurrenten, doet daaraan niet mee. De woordvoerder verklaart dat zij geen 'adult themed, promotions and content' accepteren.

De vraag die je je bij dit alles kunt stellen is of er niet sprake is van redactioneel beleid. Nee, zeggen de ISP'ers in koor, wij zijn alleen doorgeefluik. Maar als je besluit overdag andere pakjes door te geven dan s'nachts en zelfs verklaart (zoals AOL) sommige pakjes helemaal niet door te geven, dan voer je toch een selectief doorgeefbeleid?

Een van de eerste zaken die in de Verenigde Staten over de verantwoordelijkheid van de ISP'er speelde, ging erover dat de betrokken toegangverschaffer adverteerde dat het om een 'schone' site ging. Aha, zei de rechter, als je dat zegt dan hang je als de gebruiker toch bedrogen uitkomt.

Selectie op informatie (sex, geweld enz) is een vorm van redactionele verantwoordelijkheid. Maar is dit dan niet geregeld in de E-commerce richtlijn? Nu is dit een richtlijn die een heleboel regelt dat niet geregeld had behoeven te worden (bijvoorbeeld hoe overeenkomsten tot stand komen), maar dat wat zij wel moest regelen op een tamelijke willekeurige manier doet.

De regeling voor caching, hosting en mere conduit is een haal en breng regeling, maar gaat niet over de criteria en gevolgen van het toepassen van een slectie bij het halen en brengen en het tijdelijk opslaan.

Zeker als het filteren volgens allerlei zelfreguleringsmechanismen breder wordt toegepast neemt de pseudoredactionele verantwoordelijkheid toe.

En niet alleen bij het vaste net. Straks bij mobiel internet zal er rigoreus moeten worden geselecteerd op opvraagbaarheid. Dat kleine schermpje op de mobiel kan immers maar weinig aan.

Ik herinner mij dat de Nozema (die over de omroepzenders gaat) ooit eens een nieuwsdienst startte door via haar zenders data te versturen die je op een speciaal horloge dat ongeveer twaalf letters kon zichtbaar maken, kon ontvangen.

Dat leidde tot een volstrekt onbegrijpelijke berichtgeving die de abonnee in ontreddering achterliet. Het weerbericht ging nog: 'Morgen mooi', maar de berichtgeving was raadselachtig: 'Prins W in water'.

Om welke prins het ging wist je nog wel, maar of hij in de sloot was gereden of belangstelling had voor de waterhuishouding was een puzzel. Zo ongeveer zal het straks ook gaan met de UMTS nieuwsdiensten.

Kortom: het wordt eens tijd om na te denken over (non) editorial statements en wat deze juridisch beteken.

Egbert Dommering - 24 januari 2002