Dat laatste is de zwaarste straf: blokkering. Via een ander IP-nummer kan die reaguurder de toegang ontzegd worden. Registratie met een naam is daarvoor niet nodig, meestal is er een geldig e-mail adres beschikbaar in de 180.000 registraties die Fok tot nu toe telde. Over de werking van dit massale proces om anonimiteit in het gareel te houden in de praktijk kwamen we verder helaas weinig te weten.
Wil een slachtoffer iets laten verwijderen van een anonieme reaguurder dan is het dat niet zo eenvoudig. Een brief van een advocaat versnelt dat precies, om het eufemistisch uit te drukken. Daar schrikken beheerders van sites vaak van, weet Ekker. Hij stuurt dan 'een brief'.
Maar Ekker vindt een soort van identificatieplicht door websites toch onwenselijk. Ondanks dat de Hoge Raad inmiddels bepaald dat providers de beschikbare gegevens van hun bezoekers moeten overdragen als dat nodig is om een onrechtmatige daad te kunnen aanpakken.
verdediging van Fok en GeenStijl
Behoud van bagger
Het Nieuwsblad van het Noorden hanteert nu een systeem waarbij reacties met één tot vijf sterren gewaardeerd kunnen worden, en reaguurders een bepaalde hiërarchie krijgen toebedeeld in de gemeenschap. In een volgende fase, zei Blanken, moeten sitebezoekers ook kunnen zien door hoeveel personen een oordeel is geveld, want het gebrek daaraan veroorzaakt nu onzekerheid.
"Maar wat ongewenste reacties betreft blijf je zitten met wat ik maar noem de 'Wet van het behoud van bagger': rotzooi blijf je houden. We hebben niet te middelen om al die reacties vooraf te modereren."
Van der Meer zit met AD.nl wat ruimer in de jas om ongewenste reacties machinaal en met de hand te filteren. Maar hij ziet nog een uitdaging: "Volgens mij is de toekomst voor uitgevers online het versterken van het zelfreinigend vermogen. Dat de sociale cohesie en het groepsgevoel zodanig toenemen dat er voor extreme reacties geen plaats meer is."
Anonimiteit zal dan veel minder hinderlijk zijn volgens Van der Meer. De 'groepsleden' ontwikkelen een identiteit op de site vanuit hun bijdragen aan de de discussies.
Volgens reaguurders in zaal De Unie en Heslinga van Fok kan dit 'groepsgevoel' ten koste gaan van de meningsvorming, daar de som van de meer en meer gelijkluidende meningen de - al dan niet extreme - afwijkingen van een zekere consensus gaan overheersen.
Ekker wil de 'tirannie van de meerderheid' ook voorkomen, met zo vrij mogelijke online uitwisseling. Hij meent ook dat anonimiteit, hoewel dit extreme uitingen in de hand werkt, kan bijdragen aan de vrije uitwisseling van meningen, of wat Amerikanen vanouds zien als de free marketplace of ideas: "Ze hebben daar meer vertrouwen in de ozncihtbare hand. Het is niet altijd leuk om naar te luisteren, maar het wordt niet saai."
Een chef van Standpunt NL, het radioprogramma van de NCRV, vertelde vanuit de zaal, dat de extreme rotzooi juist gemist kan worden om goed te discussiëren. De NCRV zoekt nu vrijwilligers om 750 tot 1.000 reacties aan de discussies per dag te modereren. Opheffen van anonimiteit met registraties van namen is geen alternatief: "Dan zouden we in plaats van nu 25.000 registraties er misschien 300 hebben."
Doe normaal
Fok heeft jaren lang, aldus Heslinga, 'lange lappen tekst' aan gedragsregels gehanteerd om bezoekers te leren wat er niet mag in de forums. "Dat is teruggeschroefd tot een beperkte tekst. Het uitgangspunt is nu 'doe normaal'. Als je probeert expliciete normen te stellen, gaan mensen toch naar gaatjes zoeken."
Die regels zijn de moeite waard als het gaat om anoniem reageren in de hand te houden. Maar hoe handhaaf je ze? En wat is dan 'normaal' is de vraag als je vanuit 'normen' redeneert. En Fok bepaalt die in de praktijk met de genoemde crew. "Veel mensen vinden het toch leuk om de grens op te zoeken. De hele scherpe kantjes halen we er wel vanaf", aldus Heslinga.
En Fok permitteert zich tolerantie: "Er zijn natuurlijk een heleboel argumenten te verzinnen om een reactie eraf te halen, maar we gaan niet uit van allerlei gevoeligheden."
Gerkens vindt dat onprettig: "Te gemakkelijk heerst het principe 'schelden doet geen zeer'. Maar dat is niet zo. "Ga eens lekker dood" zijn we wel aan gewend, maar als je naam en adres met bedreigingen wordt gepubliceerd en je wordt bedreigd is dat niet prettig."
Ze noemde de naam van Christenunie-jongere Rogier Havelaar die in reacties van GeenStijl daar het slechtoffer van was, en terecht aangifte deed. Neslinga, ineens resoluut over het publiceren van adressen en mobiele nummers, met bedreigingen toegevoegd : "Dat zie je bij ons niet gebeuren."
Oude media-zeer
Meer en meer begon het publiek zich in de discussie te mengen. "De gevestigde media lijken internet vooral te zien als hoofdpijndossier. Vinden ze het wel leuk?"
Reden voor Blanken om zijn internetgeloofsbelijdenis te uiten. "al vijftien jaar werk ik met veel plezier met internet. Maar ik vind niet alles leuk". Volgens de vrouwelijke advocate in de zaal overheersen wel de zere tenen: "Jullie zijn zo snel gekrenkt. Waar is het gevoel voor humor? Virtueel is niet reëel, leer dat eens."
Dat kreeg bijval van Fok. "Je kunt wel van alles vinden bij het modereren van reacties, maar je wordt links en rechts ingehaald." Gedistribueerde media, ook meer en meer met mobieltjes, maakt centrale controle onmogelijk. Schrap je rechts, verschijnt het links. De oude media blijven uitgaan van een centraal punt. Dat is weg. De realiteit is dat je alleen met interactie kunt bereiken dat het goed blijft gaan", aldus Heslinga. Niet zijn persoonlijke principes regeren Fok, maar de praktijk.
Blanken nu: "Dat ben ik grondig eens met Fok. Er is veel hypocrisie als we bijvoorbeeld namen van slachtoffers van onze sites weghalen. Maar in de krant zijn we het verplicht aan onze doelgroep om van verdachten alleen met initialen te vermelden. Natuurlijk is dat online een achterhoedegevecht."
