Uit het beeld van Van Kokswijk over 'interrealiteit' zou je kunnen afleiden dat gedrag dat je in werkelijkheid verbiedt je ook virtueel niet moet toestaan. Dat lijkt evident voor een delict als diefstal, maar ligt al een stuk moeilijker met doodslag. En hoe dan met verkrachting? En, voor dit artikel, voor beelden tot en met daden bij kinderporno?
Patti Valkenburg, cheffin van het Center of Research on Children, Adolescents and the Media(CAM) aan de universiteit van Amsterdam, hoeft er niet zo lang over na te denken:
"Het is een moeilijk geval, want je zou kunnen stellen het gaat hier om spel, om fantasieën die mensen samen uitwerken. Als mensen dat in de privésfeer doen, heb ik daar geen probleem mee. Dat is hun zaak. Maar Second life is publiek domein. Hoewel leden zich moeten registreren, is de site voor iedereen toegankelijk. En daarom heb ik een probleem met kinderporno op deze site."
Om te concluderen: "Ik vind dat virtuele kinderporno op plaatsen zoals Second Life verboden moet worden. "
Valkenburg ventileert daarmee een andere mening dan een vrouw waarmee ze vaak samen optrekt als het om kinderen in de online wereld gaat, Justine Pardoen van Ouders Online. Zij publiceerde een column over SL en kinderporno.
"Arda Gerkens (SP) zei in Netwerk dat we seks met kinderen in Second Life wel móeten verbieden, omdat we er anders mee instemmen dat het gebeurt. Maar dat is natuurlijk onzin. Er gebeurt heel veel in de virtuele wereld van Second Life (en trouwens ook in de echte wereld), waar grote groepen mensen niet mee instemmen, maar wat toch niet verboden kan worden om die reden.
Moeten we de toneelstukken van Shakespeare verbieden omdat we anders instemmen met alle gruwelen die daarin verbeeld worden? In fantasie en spel kan en mag nu eenmaal meer dan in het echte leven. Daar is het fantasie en spel voor.
Ik vind het moeilijk hoor. Welk paard van Troje haal je in huis als je verwerpelijk gedrag in fantasiewerelden strafbaar gaat stellen volgens regels uit de gewone wereld. Waarom wel kinderporno vervolgen en niet moord, verkrachtingen, diefstal en verkeersovertredingen?
Waarom wel kinderporno vervolgen die zich afspeelt in de fantasiewereld van Second Life en niet in de fantasiewereld in iemands hoofd? Waar ligt de grens? Als mensen elkaar over hun fantasieën gaan vertellen? Als ze het op papier zetten en het met nog meer mensen gaan delen? Of als ze hun fantasieën gaan uitspelen in Second Life?
Collega Eelco Kraefft houdt het schip in het midden: "Ik vind het onwenselijk dat mensen zich bezighouden met virtuele kinderporno en ook dat kinderen er mee in aanraking komen. Maar een wettelijk verbod vind ik een heel zwaar middel en ik zou ook niet goed kunnen zeggen waar je de grens dan moet leggen. Er zijn denk ik wel dingen waarvan vrijwel ieder weldenkend mens vindt dat het niet kan maar kun je een verbod zo vastleggen dat het goed werkt? Vóór een verbod pleit louter dat je mogelijk w het verkeerde signaal afgeeft als je virtuele kinderporno niet verbiedt. In hoeverre is dat een signaal dat je het dus eigenlijk gewoon toestaat?"
Kraefft laakt de correctheid, angst en impliciete verdachtmaking die de discussie over dit onderwerp in de weg staan: "De politieke discussie is vaak van zeer matige kwaliteit. Toegankelijk, goed onderzoek is belangrijk Onderzoekers worden vaak ten onrechte verketterd als ze bijvoorbeeld met onderzoek aantonen dat geweld in de media niet (of niet altijd) leidt tot gewelddadig gedrag. Zo is denk ik iemand die met onderzoek zou willen of kunnen aantonen dat het consumeren van virtuele kinderporno niet leidt tot bepaald seksueel gedrag voor velen bij voorbaat al verdacht."
Verleiding weerstaan
Publiciste en internetkenner Karin Spaink liet zich over het verbieden van virtuele kinderporno uit in een column in Het Parool:
"Een verslaggever ziet twee poppetjes mechanisch op het beeldscherm bewegen en het land lijkt subiet in rep en roer: kinderporno in Second Life! In het gedruis vergeet iedereen dat je je alleen met een creditcard kunt aanmelden voor het spel, wat als leeftijdslimiet fungeert, zodat alle kinderen die daar rondlopen een fantasie zijn...
Zoals als het geen moord is wanneer ik in Grand Theft Auto een medespeler overhoop rijd en geen bestialiteit als ik mijn Second Life-poppetje met een furry laat foezelen - een groot deel van Second Lifers zijn een kruising tussen mens en dier - is het geen kinderporno wanneer ik me als kind uitdos en dan mijn poppetje met een ander poppetje laat bewegen. Volgens de definitie die Netwerk in haar uitzending van vorige week hanteerde, valt die oude seksparodie van Sneeuwwitje en de zeven dwergen vermoedelijk ook onder kinderporno.
Second Life is fictie, een verbeelde fantasie van volwassenen, een gedeelde tekenfilm. Wie kinderporno op internet wil vinden, kan beter in Freenet duiken zoals de Nieuwe Revu anderhalf jaar geleden aantoonde: daar wordt vrijelijk kinderporno uitgewisseld, foto's van echte kinderen die echt worden misbruikt."
Buschmann: onmiskenbaar verband
Virtueel en echt hebben wel een nauwe band met elkaar bij daderschap, vindt Jos Buschman die in de EO-uitzending de one-liners mocht debiteren. Hij werkt sinds 14 jaar met daders en slachtoffers van seksueel geweld, en publiceerde ook internationaal over dit onderwerp met een model van factoren die tot seksueel misbruik leiden c.q. erbij komen kijken. Als hoofd diagnostiek in de Mesdagkliniek is hij intensief bezig met behandeling van kinderporno. Buschman interviewt bovendien sinds 2004 stelselmatig kinderpornodownloaders. Daarover verschijnt binnenkort een publicatie. Hij concludeert:
"Beeldmateriaal van kinderen, dat wordt gebruikt voor seksuele doeleinden is een onderdeel van veel van de daders van seksueel geweld tegen kinderen. Internet vergroot de keuze van materiaal en heeft als voordeel dat het in anonimiteit vanuit de huiskamer kan worden gezocht. Dit leidt tot specifieker selectie zodat de fantasie nog meer wordt geprikkeld, dat wil zeggen verzameling van grover materiaal door meer personen."
Dit materiaal is vooral bedoeld om de gevoelde frustratie en/of lust weg te masturberen, zegt Buschman. Die afleiding is niet het enige effect: "Bij een aantal van deze personen neemt de wens om slachtoffertjes te horen, voelen, zien en ruiken toe en die gaan over tot contact zoeken."
