BEDENKELIJKE EENZIJDIGHEID BRONNEN PRIVACY-ONDERZOEK
EPIC en Privacy International stellen een jaarlijkse rapportage samen, waarin meer dan 50 landen wereldwijd de revue passeren. Hoe kijken buitenlandse privacy-activisten tegen Nederland en België aan?
Het rapport Privacy & Human Rights kijkt naar privacy in de ruimste zin van het woord, zoals informatiebeveiliging, aftappen, genetische databanken, identificatiesystemen en wetgeving. Er is goed en slecht nieuws.
Het goede nieuws is dat privacy wereldwijd wordt erkend als een fundamenteel recht, concluderen de privacy-organisaties. Bijna alle landen hebben wel wetten waarin de privacy van burgers wordt gewaarborgd, hoewel de mate varieert. Het laatste rapport over 2000 nam ruim 50 landen onder de loep genomen, verspreid over de hele wereld. Alleen Afrika ontbrak geheel.
Tegelijkertijd waarschuwen EPIC en Privacy International voor ontwikkelingen die tot een Big Brother-samenleving kunnen leiden. Vooral nieuwe technologieën en een toenemende behoefte aan bewakingssystemen bij de overheid dragen bij aan dit schrikbeeld. Technologische ontwikkelingen leiden tot steeds meer informatie. Door globalisatie en het opheffen van technische barrières tussen systemen worden verschillende brokken informatie aan elkaar gekoppeld, waardoor hele dossiers met persoonsgegevens kunnen ontstaan.
Het rapport noemt ook een paar concrete privacyrisico's:
Nederland
Het hoofdstuk over Nederland geeft geen waardeoordeel over de privacy in ons land, maar volstaat met een vrij nauwgezette samenvatting van alle juridische ontwikkelingen rondom privacy. Allereerst komen enkele relevante passages uit de grondwet aan de orde. Daarbij valt al direct op dat de grondwet zich alleen toespitst op telefoon en telegraaf. Het rapport maakt dan ook gelijk melding van de commissie Grondrechten in het digitale tijdperk (commissie-Franken), die vorig jaar uitgebreide rapporteerde over uitbreiding van het briefgeheim voor communicatie in het algemeen.
Ook de ontwikkelingen rondom de Wet bescherming persoonsgegevens, de Registratiekamer en de Telecommunicatiewet krijgen aandacht. Uiterst actueel is het aftappen van internetaanbieders. Vooral de BVD wordt uitgebreid genoemd. Dat Nederland meer telefoontjes aftapt dan de VS, Groot-Brittannië en Duitsland mag natuurlijk niet onvermeld blijven. Als mogelijke reden wordt hiervoor aangevoerd dat Nederland andere spionagepraktijken, zoals informanten, wettelijk verbiedt.
Opvallend is dat de Consumentenbond geheel ontbreekt in het Nederlandse hoofdstuk. Juist deze organisatie heeft zich vorig jaar geprofileerd op het gebied van internetprivacy en e-commerce. Het vernietigende onderzoek naar de privacy van internetaanbieders, gepubliceerd in juni 2000, is weliswaar het werk van de Registratiekamer, maar het was juist de Consumentenbond die deze kwestie aanzwengelde. Ook consumentenkwesties als e-commerce en spam worden niet genoemd.
Update
EPIC en Privacy International zijn inmiddels bezig met een update voor 2001 en roepen via mailinglijsten activisten op om privacynieuws over hun land te melden. Baseert het rapport zich dan niet op eigen bronnen? Sarah Andrews van EPIC: 'We vertrouwen vooral op internationale nieuwsbronnen, wettelijke documenten en andere publieke informatie. Ons onderzoek vindt grotendeels online plaats.'
In de rubriek Acknowledgements vinden we drie Nederlandse bronnen terug: de Registratiekamer, het bureau Holvast & Partners en privacyorganisatie Bits of Freedom. De voetnoten in het Nederlandse hoofdstuk verwijzen vrijwel uitsluitend naar de website van Jeroen Terstegge, voormalig medewerker van de Registratiekamer.
Het Belgische hoofdstuk is vooral gebaseerd op artikelen uit Le Soir en de officiële site van de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
